Laat je niet leven

De Rotterdamse strafpleiter Inez Weski (1955) is door de jongerenorganisatie van de VVD uitgeroepen tot Liberaal van het jaar 2011. Deze week verdedigde zij Milos P., een Montenegrijn die veroordeeld werd tot vijftien jaar celstraf wegens moord op Srdjan Miranovic. „Als je dit beroep wilt uitoefenen, moet je gedisciplineerd leven.”

Privacy

„In trams en winkelcentra maken ze gebruik van gezichtsherkenning. Op straat vragen agenten naar je mobiele nummer. Van geboorte tot graf: alles wordt geregistreerd. Persoonlijke gegevens moeten bij elke balie en loslopende beambte worden afgegeven. Die ziekelijke bemoeizucht beangstigt mij. Het kleeft, het knecht, het verstikt. We zwemmen tegenwoordig in een heel klein vissenkommetje. Ik doe mijn voordeur pas open als ik iemand verwacht. Slechts een beperkt aantal mensen heeft mijn telefoonnummer. Aan enquêtes heb ik nooit mee gedaan. ‘Paranoïde’, vinden sommigen. Ik zie het vooral als zelfbescherming. Dat het gros van de mensen zijn ingewanden op straat laat determineren vind ik bedroevend. Als gnoes laat men zich het water in sleuren.”

Dostojevski

„De boekenkast van mijn ouders oefende een grote aantrekkingskracht op mij uit. Ik hield van Amerikaanse schrijvers, zoals Jack London, maar begon met de Russen. De romans van Dostojevski vond ik groots en meeslepend. Die mengeling van oud en nieuw, van overleven op een gruwelijke manier: als achtjarige kon ik er geen genoeg van krijgen. Het vergaren van kennis was van groot belang in mijn jeugd. Natuurlijk heeft een mens kleding en voedsel nodig, maar juist het vermogen om te abstraheren overstijgt het tweedimensionale. Om onze meningsvorming aan te moedigen werden goede argumenten in mijn vroege jeugd met een dubbeltje beloond. Aan mijn zoon en dochter heb ik iets van die wijsheid proberen mee te geven: vorm je eigen mening, laat je niet leven. Om mij heen zie ik veel mensen die er niet zijn. Er staat een lichaam en het is gekleed, maar de ziel ontbreekt.”

De Kat

„Iemand van de Rotterdamse politie schijnt ooit tegen een kantoorgenoot te hebben gezegd dat dat mijn bijnaam is. Ik was moeilijk te doorgronden en bracht politiemannen tijdens getuigenverhoren tot allerlei uitspraken. Een soort besluipen, ha ha. Ik beschouw het maar als een compliment. Oh, word ik ook wel eens ‘de pitbull in toga’ genoemd? Dat heeft waarschijnlijk met mijn volharding te maken: die komt tot uiting als ik denk dat iets scheef zit in een zaak. Ik houd mij aan de wet, maar daar is alles mee gezegd. Sommige mensen willen aardig gevonden worden. Daar heb ik gelukkig nooit last van gehad.”

Vousvoyeren

„Om objectief te kunnen blijven vind ik het belangrijk dat er een bepaalde afstand is tussen client, dossier en advocaat. Ik dineer nooit met mijn cliënten. We stappen niet in dezelfde auto. En ja, ik vousvoyeer. Het moet altijd mogelijk blijven de verdediging te staken. Ik wil ook geen deel uitmaken van het dossier. Je zou daaruit kunnen opmaken dat ik niet spontaan ben. Maar ach, het blijft schaken in dit beroep. Dat wil ik graag zo houden.”

Barbarisme

„Laatst was ik gast in het programma Herfstgasten van de Erasmusuniversiteit. Daarbij had ik gekozen voor twee documentairescènes. De eerste toonde de Italiaanse dictator Mussolini in zijn hoogtijdagen: staand op een balkon, die brede kin ver vooruit. Onder hem een bewonderende mensenmassa in zijn meest angstwekkende vorm. In de tweede scène werd Mussolini ondersteboven aan een lantaarnpaal opgehangen. En ook nu weer een massa lachende gezichten. ‘Mensen kun je tot alles aanzetten’, vertelde ik mijn gehoor. ‘Om te voorkomen dat hun anonieme gewetenloosheid overheerst, moeten overheden drempels tegen oncontroleerbare macht opwerpen.’ Tot mijn droefenis zie ik juist het tegengestelde gebeuren. De onafhankelijkheid van rechters wordt steeds meer op de proef gesteld door minimumstraffen en prestatiecontracten. Het Openbaar Ministerie pleegt obstructie, burgemeesters worden straffers. Vaak kan ik alleen maar hopen dat ik een rechter tref die het overgebleven recht mag en wil toepassen.”

Ogen

„Ach ja, mijn ogen. U bent niet de eerste die ernaar vraagt. De term ‘gothic’ valt vaak, maar daar heeft het niets mee te maken. In mijn studententijd heb ik deze vorm gevonden, gewoon, omdat ik het mooi vond. Dat velen daar commentaar op menen te moeten leveren: ik begrijp er niets van. Hoeveel dichtgeplamuurde gezichten met nepwimpers ik op straat wel niet tegenkom! Misschien moet ik maar eens een pony nemen. Of iets anders schokkends, ha, ha, ha.”

Empathie

„Ik wantrouw de menselijke geest, maar raak ook snel ontroerd. Door een eenzame buizerd op een tak. De manier waarop mensen in hun natuurlijke staat communiceren. Ik herken iets dat mij hoop geeft en waardeer dat. Dossiers lees ik niet alleen, ik voel ook aan waar het scheef zit. Door de manier waarop zaken zijn verwoord, de leemtes. Mijn empathisch vermogen maakt dat ik kan ‘zien’ wat mensen denken. Rechters, Openbaar Ministerie, getuigen en verbalisanten...ze worden voor mij driedimensionale delen van een dossier. Iedereen heeft zijn eigen gevoelens en belangen, om een zaak tot een goed einde te brengen moet je dat allemaal verwerken. Ervaring en intelligentie zijn van groot belang in dit vak, maar empathisch vermogen wordt vaak onderschat.”

Bouterse

„Ik praat nooit over cliënten. Nee, zelfs niet over de vraag wat voor man Desi Bouterse is. Eén ding meen ik te kunnen stellen: alles wijst op groot onrecht in de zaak waarin hij tot elf jaar cel werd veroordeeld. De vraag is of er een moment komt dat de Hoge Raad dat erkent. Durft men over de politieke drempel heen te stappen?”

Workaholic

„Ik ga heus wel eens lunchen met iemand, maar eet voornamelijk achter het stuur. Werkweken van zeven dagen: het komt voor. Ik ga zo ver als nodig om zichtbaar te maken hoe scheef het Openbaar Ministerie de bocht om kan gaan. Ik wil niet later hoeven zeggen dat ik het mét powerpointpresentatie wel had gered. Als je dit beroep goed wil uitoefenen moet je gedisciplineerd leven. Niet roken of drinken. Minimaal zes uur nachtrust.”

Milos P.

„Mijn cliënt werd drie jaar geleden veroordeeld tot 15 jaar gevangenisstraf voor onder meer de moord op Srdjan Miranovic. Toen de moord werd gepleegd zat hij in een cel. De enige getuige bleek een Servische ex-agent, die zelf jaren had vastgezeten en met een warrig horen-zeggenverhaal kwam bij de Nederlandse ambassade in Belgrado. P. zou volgens de man opdrachtgever zijn geweest in een bloedige oorlog tussen Joegoslavische maffiaclans. Uit verhoren van onder anderen Fred Teeven [staatsecretaris van Veiligheid en Justitie die in 2006 als officier van justitie in Belgrado de ex-agent op de ambassade ontving] blijkt dat Nederland met de Servische justitie afspraken heeft gemaakt over wie de man wanneer zou gebruiken in het proces van mijn cliënt. Maar hoe zijn militaire en criminele verleden eruitziet, is niet in het dossier terug te vinden. De ex-agent had geen paspoort meer, maar werd wel als een soort kroongetuige naar Nederland gehaald. Na veel speurwerk kwam ik er achter dat hij voor allerlei feiten gezocht wordt en veroordeeld was omdat hij in de gevangenis een bewaarder heeft verkracht. Sinds ik het Openbaar Ministerie verzocht navraag te doen – alweer vijf jaar geleden – is het angstvallig stil gebleven. Het onderzoek is volstrekt eenzijdig. Als advocaat ben ik afhankelijk van de onafhankelijkheid van de rechter.”