Hoe lang houdt het CDA die ton geheim?

Het is een Amerikaanse verkiezingswijsheid dat een geslaagde campagne vier ingrediënten kent: een aansprekende kandidaat, aantrekkelijke ideeën, een gesmeerde organisatie en geld. Wie het laatste niet heeft, hoeft aan de eerste drie niet te beginnen.

Koploper Mitt Romney die zich vandaag bij de Republikeinse voorverkiezingen in South Carolina moet bewijzen als dé koploper, heeft het geld. Amerikaanse media schatten zijn vermogen op 250 miljoen dollar. Hij dankt zijn fortuin aan zijn carrière bij private equityfinancier Bain. Financiers als Bain kopen en verkopen ondernemingen. Zij deden de laatste twintig jaar fantastische zaken. De beloning voor private equity managers als Romney is gebaseerd op de 2-20 regel. De manager krijgt 2 procent van het beheerde vermogen en 20 procent van de winsten bij verkoop van onderneming. Bij Bain, zeggen critici, was het nog lucratiever: soms wel 30 procent van de verkoopwinst. De zwijgzaamheid van private equityfinanciers verhindert verificatie daarvan.

Niet alleen Romney’s eigen geld trekt de aandacht. Grote, meestal anonieme geldschieters kunnen zich met ongelimiteerde bedragen manifesteren in aparte ‘actiegroepen’. Deze zogeheten political action committees kunnen hun gang gaan mits zij niet formeel gelieerd zijn aan de kandidaat. Hun geld koopt reclamezendtijd en zendtijd heeft invloed, bleek de afgelopen weken.

De actiegroepen vullen het gat dat is ontstaan nadat het Hooggerechtshof een deel van de beperkingen op donaties ongrondwettelijk had verklaard. De restricties waren in strijd met het recht op vrije meningsuiting. Terwijl de Amerikanen versoepelen, werkt Nederland juist aan strengere regels voor openbaarmaking van donaties.

Politiek heerste hier decennia naïviteit over de rol van geld in de politiek. Politieke invloed kopen? Dat zijn Amerikaanse toestanden. Dat is toch niet ons soort politiek?

Pim Fortuyn heeft daaraan een eind gemaakt. Hij hield in 2002 etentjes met vastgoedmannen om geld in te zamelen. Vrij naar de Rolling Stones: beggars banquets.

Rita Verdonk viste later met Trots op Nederland ook in de vastgoedvijver. Maar in de top-10 van haar financiers die het tv-programma Netwerk samenstelde op basis van een deel van administratie stond bijvoorbeeld ook mediamagnaat John de Mol met een donatie van 35.000 euro.

Trots op Nederland en de Lijst Pim Fortuyn zijn politieke historie, maar het CDA zit midden in de macht. Het CDA kreeg op 4 juni 2010, dat was vijf dagen voor de Tweede Kamer verkiezingen 100.000 euro van een bedrijf dat zich bezig houdt „met dienstverlening en advisering op het gebied van fusies, overnames, financieringen en corporate finance”. Dat is alle informatie. Datum en bedrag staan in de jaarrekening van de stichting secretariaat CDA. Wie op de website van het CDA zoekt in de rubriek jaarverslagen vindt niets. Aleen als je op Google weet wat je zoekt en de juiste woorden intikt, vind je het document.

Op haar website zegt het CDA dat zij verplicht is bedrijven die meer 4.500 euro geven „openbaar te maken in de financiële verantwoording van het CDA.” Dat klinkt als: openbaar maken onder onszelf, niet aan de burger, niet aan u.

CDA-politici beheren het ministerie van economische zaken en innovatie, het ministerie dat het dichtst bij het bedrijfsleven staat en dus bij fusies en overnames. De gulle gever uit die branche weet dat het CDA weet dat hij die ton heeft gestort. De verheimelijking van zijn naam is een aanfluiting die wettelijk is toegestaan.

menno tamminga