Grommende en gierende uithalen

De legendarische zangeres Etta James leidde een turbulent leven, maar haar muziek hield haar op de been. Ze was een ontembare zangeres, die altijd alles gaf wat ze in huis had.

Onlangs verscheen haar laatste album: The Dreamer. Het waren de laatste studio-opnamen van Etta James; een helaas flauwe afscheidsgroet van een zieke zangeres. En ook de hoes was een schok: een krampachtige opgepoetste James met harde make-up.

Beter is het de gisteren gestorven soul- en blueslegende Etta James (73) ter herinneren hoe ze op haar hoogtepunt was: een ontembare zangeres met een verwrongen blik die zich altijd tot op het bot gaf. Songs als Something’s Gotta Hold on Me (1962) waren exemplarisch: grommend gierende uithalen uit de keel, ieder woord dat ze uitsprak diep doorvoeld. De rollende soulfunk klassieker You Give Me Want I Want stoomde, net als bluesklassieker Tell Mama, terwijl Waiting For Charlie (To Come Home), een soulvol rhythm & blues nummer, puur en en bijna gospelachtig, was.

James heeft zich nooit beperkt tot één genre: zij voelde zich net zo goed thuis in blues als soul, jazz en rhythm- and-blues. Maar als zij een album in één stijl maakt, zoals het geval is op Blues to the Bone (2004), dan raakte ze de ziel van het genre.

James werd ontdekt door bandleider Johnny Otis (die deze week ook overleed) en ze scoorde haar eerste hit in 1955 met Roll With Me Henry, waarna ze de suggestief ervaren titel veranderde naar The Wallflower voordat het op de radio kwam. Ze toerde met Little Richard, Otis Redding, en Johnny Guitar, alvorens ze bij het beroemde label Chess Records tekende. Daar maakte ze haar debuutalbum At Last!, met de bekende gele hoes, waarop ze zowel haar gevoel voor de blues als jazz etaleerde. De intens slepende blues At Last is onvergetelijk, evenals de hit All I Could Do Is Cry, maar ook haar versie van de jazzklassieker Stormy Weather is onvergetelijk. I Just Want To Make Love To You is tot haar eigen grote verrassing later nog een grote reclamehit geworden (‘11.30. Diet Coke break’).

De als Jamesetta Hawkins geboren blueszangeres was de dochter van de 14-jarige, ongehuwde moeder Dorothy Hawkins. Haar vader was, zo beweerde haar tienermoeder destijds, de beroemdste beroepsbiljarter van de VS, de in de film The Hustler geportretteerde Minnesota Fats. Het turbulente leven van de geblondeerde James, met onder meer een fikse drugsverslaving (o.a. heroïne) waar ze nooit helemaal afkwam, had ook alles weg van een melodramatische Hollywoodfilm. In haar autobiografie Rage To Survive (1995) beschreef ze haar tragiek zelf. Toch leed haar muziek zelden onder haar turbulente levensstijl. De zangeres won in haar lange loopbaan zes Grammy Awards.

Etta James is sinds vorig jaar januari niet meer in het openbaar verschenen. Ze werd ziek terwijl ze in een afkickkliniek zat. Daar verbleef ze wegens een verslaving aan pijnstillers en medicijnen. Vanwege de zwakke gezondheid (leukemie en dementie) van James wilde haar echtgenoot de zeggenschap over meer dan een miljoen dollar, waarover een onaangename juridische strijd ontstond.

De populaire Britse zangeres Adele is een groot bewonderaar. Door Fool That I Am – Adele zong het in 2009 op het North Sea Jazz – wist Adele dat ze zangeres wilde worden.