Poetin forever

Michael Bohm, de voortreffelijke opinieredacteur van The Moscow Times, legde vanochtend in een interessant artikel in zijn krant uit waarom Poetin nooit zijn macht zal opgeven: omdat hij en zijn intieme vrienden (voornamelijk afkomstig uit van de Ozero Groep, de club Leningradse topbestuurders en KGB’ers die in de jaren negentig een stuk land voor de bouw van hun datsja’s kochten) tien tot vijftien procent van het Russische BBP beheersen, door middel van de zaken die ze met elkaar doen. Bij die zaken hebben ze zich volgens Bohm op criminele manier verrijkt. Als ze nu hun macht zouden afstaan, belanden ze daarom onmiddellijk voor de rechter en dat willen ze natuurlijk niet. Doorgaan tot het einde dus, zonder ook maar een stap terug te doen. Het is tenslotte geen pretje om  de rest van je leven in het saaie Wit-Rusland met president Loekasjenko aan de dictatorenstamtafel te moeten slijten.

Is er een alternatief voor Poetin & Co? Nee, vrees ik. Als morgen bijvoorbeeld Aleksej Navalny aan de macht komt, is het eerste dat hij doet het vrijlaten van Michail Chodorkovski - wat ook de eerste eis is van de 100.000 betogers van 24 december en een grote wens van de liberale segmenten binnen het Kremlin. Vervolgens  zal Navalny (of welke andere leider die in het betogerskamp opstaat) een onafhankelijk tribunaal instellen, dat de beschuldigingen van corruptie en machtsmisbruik door Poetin en de politieke elite zal onderzoeken.

Hoogstwaarschijnlijk loopt zoiets voor Poetin & Co slecht af, kijk maar naar het lot van zijn collega Mubarak. Bohm: ,,Alleen de Yukos-zaak is waarschijnlijk al voldoende om hen die hebben samengezworen om ‘s lands grootste en meest winstgevende oliemaatschappij te onteigenen - die voor Chodorkovski’s arrestatie in 2003 45 miljard dollar waard was - levenslang achter de tralies te zetten. Tegelijk met het onderzoek naar Yukos zou het tribunaal de corruptie-aantijgingen moeten onderzoeken tegen bestuurders met Kremlinconnecties van Gazprom, VTB, Transneft, Russian Technologies, de Nationale Mediagroep, Gunvor, de ondernemingen van de gebroeders Rotenberg, de Bank van Rusland, wapenhandelaar Rosoboronexport en tientallen andere bedrijven die deel uitmaken van Poetins Rusland B.V.”

Voor de demonstranten is de analyse van Bohm slecht nieuws, veel slechter nog dan het bericht dat het Moskouse gemeentebestuur zojuist de route van de protestmars van 4 februari heeft afgekeurd, zogenaamd uit veiligheidsoverwegingen. Maar tegelijkertijd hielden veel jonge middenklassers er al rekening mee. ,,Zo gaat het nu eenmaal in ons land”, zei een journaliste van Novaja Gazeta tegen me, met wie ik vanmiddag op reportage was, ,,wie de FSB en de politie achter zich heeft, de twee belangrijkste criminele organisaties van ons land, die heeft de macht tot in de eeuwigheid.”

De beweringen van presidentskandidaat Michail Prochorov dat hij Chodorkovski als premier aanstelt, als hij tot president wordt gekozen, moeten dan ook met een korreltje zout worden genomen.  Prochorov bedoelt het weliswaar serieus, maar hij maakt geen kans in een land waar de helft van de bevolking altijd zal stemmen op de man die nu eenmaal al de leider is, ook al is het onder het bijkomende mom van ,,zolang er maar worst in de winkel ligt, maakt het mij niet uit wie regeert, het zijn toch allemaal boeven.”

Zijn woorden zijn alleen maar interessant omdat ze laten zien dat er binnen de machtselite duidelijk verdeeldheid heerst, tussen enerzijds de clan van Poetin en zijn naaste zakenvrienden en anderzijds de liberale elementen, zoals ex-minister van Financiën Koedrin, de huidige onderminister van Financiën Stortsjak en Medvedevs adviseur voor economische ontwikkeling Arkadi Dvorkovitsj, die er alledrie van overtuigd zijn dat Chodorkovski zo snel mogelijk moet worden vrijgelaten, omdat hij onschuldig is aan wat hem ten laste wordt gelegd. Chodorkovski’s vrijlating zal bovendien meer vertrouwen scheppen binnen Ruslands eigen zakenelite, die steeds vaker de benen neemt naar het buitenland.

Leestip voor het weekeinde: de  memoires van negentiende eeuwse revolutionaire denker en schrijver Alexander Herzen (in het Nederland vijf delen - Feiten en Gedachten) , die laten zien dat Rusland, in de kwesties die Bohm beschrijft, erg veel lijkt op dat van Nicolaas I. Alleen gaat het er tegenwoordig veel gewelddadiger aan toe.