De ‘klare lijn’ van Joost Swarte

Met Bijna compleet verschijnt er na zeer lange tijd weer een overzicht van het stripwerk van de Nederlandse illustrator Joost Swarte. „Ik teken niet zomaar een decor. Elke lijn draagt bij aan de inhoud.”

‘Ik hou van de eenvoud van de lijn. En van het eenvoudige gereedschap. Ik teken altijd met een kroontjespen en met die lijntjes wil ik alles doen. Een penseel heb ik altijd onwillig gereedschap gevonden. Die pen ligt me wel. Wat ik probeer is de magie van de strip in het fysieke van de tekening leggen. In de lijn, niet in het verhaal, niet in de tekst.”

Joost Swarte wordt als geen andere Nederlandse tekenaar vereenzelvigd met ‘de klare lijn’. De benaming bedacht hij zelf in 1977 voor het werk van Hergé, bij het schrijven van de catalogus bij de eerste grote tentoonstelling in Nederland over de tekenaar van Kuifje. Swarte groeide zelf uit tot een superieur tekenaar van kraakheldere prenten. Joost Swarte is de klare lijn.

Het verbaast hem dat zijn vondst zo’n vlucht nam. „De woorden klonken als een klaroenstoot en dat was ironie. Maar lezers en journalisten gingen ermee aan de haal. Zó moest er getekend worden. De klare lijn werd tot religie verheven. Dat is onzin, want de kracht van Hergé is niet te reduceren tot één aspect. Zijn brille zit ook in de camerastandpunten, de vlakverdeling, het kleurgebruik en de scenario’s.”

Wat Swarte zo goed maakt, is zichtbaar in Bijna compleet, een overzicht van zijn stripwerk. Met de verschijning van dit boek, komende week, is er eindelijk weer een goed overzicht verkrijgbaar van een tekenaar die internationaal door zijn collega’s op een voetstuk wordt geplaatst.

Charles Burns noemt hem onomwonden een genie, Art Spiegelman prijst zijn „visuele intelligentie” en eert hem als een belangrijk tekenaar, Chris Ware geeft toe hem bestudeerd, gekopieerd en geplagieerd te hebben. Het is nogal wat als drie van de belangrijkste hedendaagse tekenaars dat over je zeggen. Joost Swarte verzamelt bijna achteloos zulke complimenten.

Hierboven staan de eerste vijf alinea’s van het artikel over Joost Swarte van Ron Rijghard. Abonnees kunnen het hele artikel hier lezen.

Dit artikel werd gepubliceerd in NRC Handelsblad op Donderdag 19 januari 2012, pagina 8 - 9