De deur opendoen? Te gevaarlijk

Het goede nieuws van de politie was dat het aantal overvallen is gedaald. Het slechte nieuws: criminelen kiezen er vaker voor om mensen thuis te overvallen.

De lichten branden in een flatwoning in het Rotterdamse IJsselmonde. Het flikkerende beeld van een televisie schijnt door de witte gordijnen. Hier zijn mensen thuis, dat is zeker. Maar als er wordt aangebeld, gaat de deur niet open. Gerommel aan de zijkant van het raam. Een stukje gordijn beweegt. Stilte. De deur blijft dicht.

Een paar deuren verderop doet ook flatbewoonster Annie (69) niet open voor onbekenden. Ja, nu even, omdat de buurman erbij staat. „Maar anders niet hoor”, zegt ze. „Veel te gevaarlijk.” Annie heeft een handige manier bedacht om te zien wie er aanbelt. Ze heeft in de gordijnen een klein spleetje gemaakt, zodat ze precies vanaf haar bank kan zien of er een bekende voor de deur staat. „Wel zo makkelijk”, zegt Annie. „Hoef ik niet op te staan.”

Het aantal overvallen op ouderen neemt toe in Rotterdam. In 2010 vonden in de regio Rotterdam-Rijnmond 23 overvallen plaats op 55-plussers, in 2011 waren dit er 50. Een verdubbeling.

Landelijk blijft het aantal woningovervallen stabiel, maakte de Raad van Korpschefs gisteren bekend. Maar omdat het totale aantal overvallen daalt, neemt het aandeel van de woningovervallen in het totale aantal overvallen dus toe.

„Criminelen kiezen er vaker voor mensen thuis te overvallen”, zegt Ron Looijen, woordvoerder van de Raad van Korpschefs. Volgens hem zijn winkelovervallen minder aantrekkelijk geworden voor criminelen omdat winkeliers nauwelijks meer geld in kas hebben en de politie er beter in slaagt overvallers op te sporen. „De pakkans is groter”, zegt Looijen. Daardoor vindt een verschuiving plaats naar woningen: tien jaar geleden was minder dan één op de vijf overvallen een woningoverval, inmiddels is dat één op de drie.

Veel daders maken gebruik van vermommingen om binnen te komen, blijkt uit onderzoek van het Korps Landelijke Politiediensten. Bij liefst 55 procent van de woningovervallen komen daders binnen door aan te bellen met een smoes. Vorige maand was er sprake van een vrouw die zich voordeed als medewerker van ouderenomroep MAX. Ze sloeg vijf keer toe in Rotterdam en Den Haag waarbij ze ouderen bankpassen, sieraden en geld afhandig maakte. De meestgebruikte smoes is die van de postbezorger, aldus het onderzoek. Een overvaller die zogenaamd een pakje komt afleveren.

In de galerijflat in IJsselmonde overkwam het Anja (59) vorig jaar. Ze wilde net naar de sportschool gaan, toen de bel ging. Er stond een bezorger van TNT Post voor de deur met een pakketje onder zijn arm. Ze deed open. De postbode vroeg of ze een pen in huis had om te tekenen, want die was hij vergeten. Toen ze de pen ging pakken, stonden er plots twee mannen in de woonkamer. De postbezorger met een revolver, een andere man met een mes.

En toen kwam haar eigen man de kamer binnen, zegt Anja. Dat was schrikken. Hij sprong de overvallers om de nek. „Ik had zoiets van: rot jij eens op uit mijn huis”, zegt haar man. Pas toen ze het pistool op hem richtten, gaf hij zich gewonnen. Het echtpaar werd vastgebonden. Monden dichtgeplakt. Gordijnen dicht. Onder bedreiging moest de kluis worden geopend. De overvallers namen geld en gouden sieraden mee. Anja werd op de grond gesmeten, ze brak haar been. „Ik dacht op dat moment: dit vertellen we nooit meer na.”

Peter Tak, emeritus hoogleraar strafrecht, noemt woningovervallen „de meest vuile vorm” van beroving, omdat het vaak gepaard gaat met excessief geweld. „Slachtoffers krijgen een mes tegen de keel, worden geschopt en geslagen. Sommigen raken voor het leven gehandicapt.”

Ook Tak herkent de ontwikkeling dat criminelen het vaker op ouderen hebben gemunt. „Overvallers zoeken altijd naar zwakke plekken,” zegt Tak, „en momenteel zit die zwakke plek bij oudere mensen. Ze hebben veel geld in huis en komen nog uit de tijd dat je de achterdeur openliet, omdat er toch niet werd ingebroken.”

Die tijd, zegt Tak, is definitief voorbij. Hij vindt het een „beangstigende” ontwikkeling. „In feite kun je niemand aan de deur meer vertrouwen. Zelfs de postbode is verdacht geworden.”

Post NL noemt het „heel naar” dat criminelen zich voordoen als pakketbezorgers. „Het komt inderdaad voor. Een grove aantasting van het betrouwbare uniform van de postbode”, vindt een woordvoerder. Het postbedrijf let er daarom scherp op dat ex-medewerkers hun bedrijfskleding altijd teruggeven. „Maar dat systeem is niet waterdicht. Er raken altijd wel een paar jassen kwijt.” Tegenwoordig kunnen klanten ook aangeven rond welk uur ze een pakje willen ontvangen, zegt de woordvoerder. „Misschien is dat een oplossing voor deze mensen.”

Anja en haar man hebben al zelf een oplossing gevonden: ze laten alle pakketjes bezorgen bij het postkantoor. Die halen ze daar zelf op. Voor vreemden doet Anja de deur nooit meer open. „Dat is gewoon te gevaarlijk.”