Schettino is symbool van het oude Italië

De plichtsgetrouwe kustwachter die de frivole kapitein terugstuurde naar het schip is uitgegroeid tot nationale held

Correspondent Italië

Giglio. Het had een moralistisch stripverhaal kunnen zijn. Wit tegen zwart, het goede tegen het kwade, de plichtsgetrouwe, verantwoorde Italiaan tegenover de frivole leugenaar. Het telefoongesprek tussen de commandant van de kustwacht in Livorno, Gregorio De Falco, en kapitein Francesco Schettino van het gekapseisde cruiseschip Concordia heeft vrijwel direct een symbolische lading gekregen. De kapitein die voortijdig het zinkende schip verlaat, wordt afgezet tegen de plichtsgetrouwe kustwachtcommandant. Het staat volgens veel Italianen voor de wending die het land probeert te maken: de overgang van Berlusconi naar Monti.

„Net nu premier Mario Monti probeert het internationale vertrouwen in het land te herstellen, heeft Schettino dit weer geschaad”, zeggen de reddingwerkers op het eiland Giglio.

Met zijn frivole gunst aan een hofmeester op het cruiseschip om dicht langs het eiland te varen, veroorzaakte Schettino niet alleen een dramatisch ongeluk dat inmiddels al tot elf doden, 21 vermisten en materiële schade tot wel een miljard euro heeft geleid. Ook bracht hij Italië veel imagoschade toe. Schettino bevestigt volgens veel Italianen het archetypische beeld van de Italiaan die procedures negeert om vrienden gunsten te verlenen en met leugens zijn verantwoordelijkheid probeert te ontlopen. Juist daarom is de dialoog tussen De Falco en Schettino gisteren bijna met opluchting ontvangen in de Italiaanse publieke opinie. De Falco’s woedende „Vada a bordo” (Ga aan boord) echoot na in de media, op straat en op Twitter. De Falco staat voor het goede, Schettino voor het duistere Italië. De verontwaardigde kustwachtcommandant is de toekomst, de geplaagde kapitein het verleden. De Falco is Monti, Schettino Berlusconi.

Op Twitter is naar aanleiding van de dialoog een levendige discussie ontstaan over de volksziel van de Italiaan. Onder de hashtag #vadaabordocazzo (ga aan boord lul) worden de verontwaardigde uithalen van De Falco richting Schettino breed uitgemeten. Ze worden gepresenteerd als exemplarisch voor een land in crisis:

Schettino: „Realiseert u zich dat het donker is en dat we niks zien?’’

De Falco: „Nou en, wilt u naar huis gaan, Schettino?”

„De Falco for president”, schrijft iemand op Twitter. „Vertaal de hele dialoog in het Duits”, suggereert een ander, zodat Monti aan de Duitsers kan laten zien dat er ook betrouwbare Italianen zijn. Ja, ja, relativeert een ander. We zijn in Italië allemaal als De Falco. Maar hoe kon Schettino dan kapitein worden?

Schettino staat sinds gisteren onder huisarrest. De officier van justitie toonde zich verbaasd over het rechterlijk besluit het voorarrest in de cel op te heffen. Op Twitter klinkt ook verontwaardiging: „Huisarrest oké, maar dan wel in een cabine van de Concordia.” In zijn woonplaats Meta di Sorrento nemen zijn buurtgenoten het voor hem op. „Ja, hij heeft fouten gemaakt, maar het volksgericht in de media en op internet gaat te ver. Laat justitie haar werk doen.”

Het Openbaar Ministerie, dat gisteren opnieuw getuigen hoorde, onderzoekt of de kapitein onder invloed was van alcohol of cocaïne. Schettino verklaarde tegenover de onderzoeksrechter dat hij per ongeluk in de reddingsboot was beland: hij was gestruikeld, de boot lag schuin. De aanklacht dood door schuld, het veroorzaken van een ramp en voortijdig verlaten van het schip kan leiden tot een strafeis van vijftien jaar cel. De zoekactie naar slachtoffers is gisteren tot nader order stilgelegd.