De ramproute, mijl voor mijl

Stond niet op de kaart, zei de Concordia-kapitein over de rots waarop zijn schip liep. Maar die stak boven water uit, zo blijkt nu.

Steven Derix

Een reconstructie door een Nederlands maritiem navigatiebedrijf toont aan dat het Italiaanse cruiseschip Costa Concordia is gebotst op een rotspartij die boven water uit steekt en die duidelijk is aangegeven op zeekaarten. De analyse van QPS in Zeist is gebaseerd op meetgegevens van de Concordia zelf. QPS, dochterbedrijf van HITT in Apeldoorn, maakt software voor precisienavigatie en elektronische zeekaarten.

Na de ramp, waarbij ten minste 11 mensen om het leven kwamen, beweerde de kapitein van het schip dat de Concordia op een onderzeese rots was gelopen die niet op de kaart stond. Maar uit de reconstructie blijkt dat het schip botste op de meest oostelijke punt van een serie rotsen, op zeekaarten aangeduid als de Isole le Scole.

QPS slaat automatisch de exacte vaarroutes op van alle grote zeeschepen, dus ook van de Concordia. Schepen versturen hun meetgegevens via het zogeheten AIS-systeem. Daardoor is ook de positie van de Concordia op de bewuste avond tot op vijf meter nauwkeurig te volgen. „Ik weet natuurlijk niet wat er op de brug is gebeurd”, zegt QPS-directeur Bert Jeeninga. „Maar voor deze data steek ik mijn hand in het vuur.”

Zeeschepen boven de 300 ton zijn verplicht om een AIS-systeem aan boord te hebben. Via dit Automatic Identification System zenden schepen elke tien seconden informatie uit via de vhf-radio, zoals de snelheid, de koers en de exacte geografische locatie. De signalen worden opgevangen door masten aan land en verzonden naar instanties als QPS in Zeist.

De AIS-gegevens zullen waarschijnlijk een grote rol spelen in de bewijsvoering van de Italiaanse justitie, in de zaak tegen kapitein Francesco Schettino. De Italiaanse kustwacht is aangesloten op het AIS-netwerk, zegt directeur Jeeninga. Verzekeringsmaatschappijen die betrokken zijn bij de nasleep van de aanvaring hebben zich intussen al gemeld bij QPS in Zeist. „Na ongelukken weet men ons altijd snel te vinden.”

QPS heeft een animatie gemaakt van de ondergang van de Concordia. Daaruit blijkt dat het cruiseschip recht op de Isole le Scole afstoomde, maar plotseling een scherpe bocht naar stuurboord inzette. Door de omvang van het schip (290 meter) en de relatief hoge snelheid van 16 knopen (bijna 30 kilometer per uur) kwam die bocht te laat. Terwijl de boeg van het schip al van het eiland was weggedraaid, schoot de achtersteven door en sloeg tegen de rots. Volgens Jeeninga is het mogelijk dat de bemanning het gevaar heeft gezien. „Maar uit deze data mogen we niet concluderen dat er een bewuste uitwijkmanoeuvre is gemaakt. Vaststaat alleen dat er hard naar stuurboord is gegaan.”

Vrees voor milieuramp door schip: pagina 3De animatie van QPS: nrc.nl