De oppositie verdeeld

De Russische oppositie is als het erop aankomt bijna altijd verdeeld. En dat zou haar ook dit keer wel eens parten kunnen spelen. Je kunt het tenslotte alleen maar opnemen tegen een machtige tegenstander als Vladimir Poetin en zijn clan wanneer je eenheid weet te tonen. En dat laatste gebeurt amper.

De afgelopen dagen ben ik er diverse keren getuige van geweest hoe enkele leden van Parnas, de partij van de verenigde buitenparlementaire oppositie Aleksej Navalny  probeerden zwart te maken. Navalny zou een project van het Kremlin zijn, een gevaarlijke nationalist en noem maar op. Over dat gevaarlijke nationalisme ben ik niet zeker (de meeste Russen houden er een nationalisme op na dat nog net niet over ‘raszuiverheid’ gaat). Maar dat hij een project van het Kremlin zou zijn, is grote onzin. Eerder denk ik dat oppositiepolitici als Nemtsov, Ryzjkov en Goedkov jaloers zijn op Navalny, omdat hij wel geliefd is bij de deelnemers aan de massaprotesten en zij niet. De FSB profiteert van die jaloezie en heeft Ryzjkov en Goedkov begin deze week stiekem gefilmd, terwijl ze zich in een restaurant vrij onsmakelijk over Navalny uitlieten. Die opname is op internet geplaatst, in een poging de oppositie onderuit te halen.

Ik moest ineens  weer denken aan dat indrukwekkende, negen uur durende toneelstuk van Tom Stoppard, The Coast of Utopia, waarin Aleksandr Gerzen, Bakoenin, Belinski, Ogarjov en Toergenjev eindeloos met elkaar redetwisten over hoe het tsaristisch regime ten val moet worden gebracht, zonder dat ze ooit met een gezamenlijke oplossing komen.

De verdeeldheid in het oppositiekamp heeft iets pathologisch en lijkt al honderden jaren te bestaan. Ik noem haar daarom voor het gemak de Russische Ziekte. In februari 1917 bereikte die kwaal een epidemische omvang. Lenin en  zijn trawanten hebben er  in hoge mate van geprofiteerd, toen zij in oktober van dat jaar  hun staatsgreep uitvoerden en hun terreurregime begonnen, waarin ze als eerste met hun ruziënde tegenstanders afrekenden, de Socialisten-Revolutionairen voorop.

De intelligentsia onder de huidige betogers lijkt inmiddels genoeg te hebben gekregen van de passiviteit van de oppositiepolitici. Gisteren richtte zij daarom de Liga van Kiezers op, die op zijn website zegt dat het oeverloos praten lang genoeg heeft geduurd en er nu tot daden moet worden overgegaan. In een eerste daad stelden twee van de oprichters,  schrijvers Dmitri Bykov en Boris Akoenin, dat zij bereid zijn om met Poetin te onderhandelen.

Poetin, die al een week lang druk bezig is om vertegenwoordigers van de massamedia te paaien door hen van zijn beste bedoelingen te overtuigen, is dan ook nu aan zet.

Maar wat er ook gebeurt, het is nu al interessant genoeg dat de demonstranten zich van de politici los beginnen te weken en hun eigen pad kiezen. Voorwaarts met de prille en broze burgersamenleving, zou ik zeggen.