De bovenburen krijgen het niet meer warm

Het zijn de koudste weken van het jaar in Griekenland en niet door ‘een kille wind uit Brussel’ of andere journalistieke clichés. Het regent veel en vaak, en de kou sluipt door alle kieren in vaak slecht geïsoleerde huizen. Op de top van berg Imittos ten oosten van Athene, goed zichtbaar vanuit de stad, ligt een witte sneeuwsluier.

Griekse woningen zijn gebouwd op lange zomers, waarin schaduw goud waard is en het leven zich afspeelt op de balkons. Niet op de korte winter. Dan is het behelpen.

Op straat vlakbij huis struikel ik bijna over de dikke slang van een tankwagen waarmee stookolie in de kelder van een appartementencomplex wordt gepompt. In de meeste gebouwen wordt verwarming gezamenlijk ingekocht. In de kelder staat dan een kachel op gas of stookolie die dienst doet voor het hele gebouw. De rekening wordt gedeeld.

Het werkt prima zolang iedereen betaalt, maar dat is nu opvallend vaak niet het geval. De prijs van stookolie is, net als van alle brandstof, flink verhoogd. Een liter kost bijna een euro. Onderdeel van de elektriciteitsrekening is nu ook de onroerendgoedbelasting, die juist in de winter wordt verspreid over twee termijnen. Voor de meeste huishoudens gaat het om een paar honderd euro.

Overal waar ik kom is de verwarming onderwerp van gesprek. Binnen de gebouwen weten buren van elkaar wie krap zit. „Het gezin op de vierde verdieping betaalt niet”, zegt een kennis, verpleger Vasileios, gelaten. En dus staat de kachel in heel zijn gebouw een groot deel van de dag uit. Hij sleept een elektrisch straalkacheltje achter zich aan door zijn flat.

Zelf werd ik ook verrast door de kou in huis, toen ik hier deze maand kwam wonen. Ik had niet verwacht in Athene zo vaak muts en sjaal nodig te hebben, en met een kruik op schoot mijn verhalen te tikken.

Maar nu sta ik op een regenachtige maandag jerrycans te vullen bij het Eko-tankstation. Ik schrik bij het afrekenen: zestig euro voor een week. En dan heb ik de petroleumkachel (merk: Eskimo) nog niet eens op de hoogste stand gezet.

Susan, een vergriekste Nederlandse, heeft voor haar appartement een extra kachel gekocht die werkt op een brandbare gel. Het helpt haar door de uren heen dat de gezamenlijke verwarming in de flat uit staat. In de regel gaat die kachel twee keer per dag voor twee uur aan. Vooral de avonden zijn koud.

Maar om nu gelijk een gat in de muur te laten slaan om een schoorsteen te maken voor een houtkachel, ziet ze ook niet zitten. Bovendien, waar laat je het brandhout? Met de lift naar boven en dan op het balkon?

Op het platteland zijn houtkachels populair. Uit het noorden, de armste delen van het land bij de grens met Bulgarije, en vanaf sommige eilanden, komen berichten over grootschalige illegale houtkap voor de stook. In de grote steden is een run op gaskachels. Relatief gunstiger nu de prijs voor stookolie en de btw op elektriciteit zijn gestegen.

Het liefst zou Susan continu de centrale verwarming in haar flat aan hebben, maar daarvoor hebben de buren geen geld. In het gebouw wonen hoofdzakelijk oudere echtparen die het moeten doen met een pensioen van zeshonderd euro per maand, legt ze uit. Ook zonder stookkosten is het een puzzel om daarvan rond te komen.

Marloes de Koning