Choreograaf Van Dantzig overleden - ‘internationaal bewonderd’

Foto NRC Handelsblad / Vincent Mentzel

Choreograaf Rudi van Dantzig (78) is overleden, meldt Het Nationale Ballet. Samen met choreografen Hans van Manen en Toer van Schayk zette hij het Nederlandse ballet internationaal op de kaart. Van Dantzig leed sinds 2002 aan kanker.

‘Inspirerend choreograaf en artistiek leider, en een groot man’

Ted Brandsen, artistiek leider van Het Nationale Ballet, schrijft op de website van het gezelschap dat Nederland “een inspirerend choreograaf en artistiek leider, en een groot man” verliest:

“Inspirerend, gedreven, intens, volstrekt eigen – de eerste woorden die in me opkomen als ik aan Rudi denk. (…) Rudi is een van Nederlands grootste kunstenaars. Als choreograaf en als artistiek leider heeft hij een ongelooflijke bijdrage geleverd aan de bloei van de danskunst in ons land. Zijn naam zal voor altijd verbonden blijven aan Het Nationale Ballet, het gezelschap dat hij jarenlang heeft geleid en tot wereldfaam heeft gebracht. Hij heeft er met tomeloze inzet en een groot artistiek inzicht voor gezorgd dat de naam van Het Nationale Ballet in binnen- en buitenland veel weerklank vond en nog altijd vindt.”

Vriend en collega Hans van Manen liet in een reactie op Radio 1 weten dat het al drie weken niet goed ging met Van Dantzig:

“Op het moment dat je het hoort is het toch triest nieuws”, zei hij. “Rudi was een zeer belangrijke man in de wereld van de dans.”

Het Nationale Ballet heeft een overzichtsvideo met zijn belangrijkste balletten gemaakt:

Van Dantzig: ‘Internationaal bewonderd’

Francine van der Wiel schrijft in NRC Handelsblad over de balletten van Van Dantzig:

“In zijn eigen balletten vermengde hij de klassieke dans met de plasticiteit van de Sovjet-Russische Vaganova-techniek en de expressiviteit van de Amerikaanse moderne-dans – naast Balanchine noemde Van Dantzig Martha Graham, meesteres van het gedanste psychodrama, als zijn grote voorbeeld. Die twee inspiratiebronnen zijn duidelijk aan te wijzen in abstracte balletten als Ginastera, Ogenblikken en Ramifications.”

Over zijn repertoirebeleid en leiderschap schrijft Van der Wiel:

“Van Dantzig voerde een interessant en uitdagend repertoirebeleid, dat ook internationaal bewondering oogstte – met gastdanser Nureyev kon Het Nationale Ballet overal op volle zalen rekenen. Wereldwijd verwonderde men zich over dat Nederlandse gezelschap waar drie huischoreografen (‘De Drie Vans’: Van Dantzig, Hans van Manen en Toer van Schayk), ieder met een eigen stijl, aan een gevarieerd repertoire bouwden. Een ander bewijs voor zijn ‘geschiktheid’ als leider was zijn visionaire keuze voor gastchoreografen: hij nodigde buitenbeentjes als Edouard Lock, Maguy Marin en Carolyn Carlson uit en verwierf het meesterwerk Artifact van William Forsythe.”

Van Dantzigs carrière

Van Dantzig, geboren in 1933 in Amsterdam, startte zijn danscarrière als balletdanser in 1950. In 1952 vroeg de Russisch-Nederlandse dansmeesteres Sonia Gaskell hem bij haar gezelschap Ballet Recital, dat in Amsterdam zat. Daaruit vloeide Het Nederlands Ballet voort, waar Van Dantzig in 1955 met Nachteiland de eerste stappen zette als choreograaf. Onder Gaskells leiding werd vervolgens Het Nationale Ballet opgericht, waar Rudi van Dantzig als huischoreograaf aan de slag ging. In 1965 werd hij één van de drie artistiek leiders. In 1971 bleef hij nog als enige over en tot 1991 was Van Dantzig de enige artistiek leider van het gezelschap.

Eén van zijn topchoreografieën was ‘Vier Letzte Lieder’ (1977):

Bekijk hier een repetitie van Van Dantzig met Het Nationale Ballet:

Van Dantzig werkte in 1968 samen met de befaamde Russische danser Rudolf Nureyev:

Onderscheidingen: Officier in de Orde van Oranje-Nassau

Van Dantzig genoot brede erkenning voor zijn werk. In 1969 werd hij gekroond tot Ridder in de Orde van Oranje-Nassau (en Officier vanaf 1991). Ook kreeg hij de prestigieuze Benois de la Danse Life Achievement Award.

Van Dantzig: meer dan ballet

Van Dantzig deed meer dan alleen dansen. In 1986 publiceerde hij de roman Voor een Verloren Soldaat. In het autobiografische boek vertelt hij hoe een Amsterdamse jongen in de Tweede Wereldoorlog naar Friesland wordt gestuurd. Daar ontdekt hij als 11-jarige jongen met een oudere Amerikaanse soldaat zijn homoseksualiteit. Het boek werd in 1992 verfilmd.