Netanyahu de waarheid zeggen

Nederland en Israël hebben een speciale band. Bij het het bezoek vandaag van premier Netanyahu aan koningin Beatrix en zijn ambtgenoot Rutte zullen deze woorden om de haverklap klinken.

Weliswaar is de band niet meer zo intens als tijdens de Zesdaagse Oorlog in 1967, toen er achter autoruiten en vensters stickers werden geplakt met de tekst ‘Wij staan achter Israël’. Of in de tijd van de Jom Kippoeroorlog in 1973, toen minister Vredeling (PvdA) van Defensie een wapenluchtbrug voor Israël opzette, zonder dat partijgenoot minister Van der Stoel van Buitenlandse Zaken dat wist.

Maar in Europa neemt Nederland een aparte positie in. Het kabinet- Rutte heeft die zelfs wat scherper gemarkeerd dan vorige kabinetten. Dat bleek toen de regering bezwaar maakte tegen een EU-verklaring over de mensenrechten in Israël. Nederland stemde (met Duitsland en Tsjechië) ook tegen het Unesco-lidmaatschap voor Palestina. Deze speciale band is historisch van aard en wordt niet verklaard door commerciële belangen. In de handelsbetrekkingen met Israël gaat het om nauwelijks meer dan in die met Koeweit.

Net als de EU bepleit Nederland een tweestaten-oplossing. De kans daarop is kleiner dan ooit sinds de Oslo-akkoorden van 1993 tussen Israël en Palestina. Dat ligt mede aan Netanyahu. Vorige week lekte een rapport uit waarin de EU de staf breekt over de Israëlische nederzettingen op de Westelijke Jordaanoever buiten Oost-Jeruzalem. Volgens ‘Oslo’ hebben Palestijnen controle over de stedelijke gebieden en heeft Israël de greep op de rest.

Maar door vestigingsbeleid van Israël, dat indruist tegen Oslo, én door het vertrek van autochtone Palestijnen uit de regio rond de nederzettingen, raken de Palestijnse stedelijke gebieden los van elkaar en geïsoleerd. Door de voldongen-feitenpolitiek van Israël is een Palestijnse staat, als daarover al overeenstemming zou groeien, in fysieke zin een doodgeboren kind. Dit rapport is geen onzin. Indien Israël zijn nederzettingenbeleid niet omgooit, wordt zelfs praten over een tweestaten-oplossing zinloos. Voor Netanyahu zou zo’n breuk met het verleden neerkomen op politieke zelfmoord. Voor Israël is het de enige kans op een toekomst zonder permanente mobilisatie in eigen land en erbuiten.

Officieel is ook Nederland gekant tegen het nederzettingenbeleid. Juist omdat de regering ‘vriend van Israël’ is, moet ze die visie met meer verve uitdragen. Als Netanyahu niet luistert – en wel dankbaar is voor de tegenstem bij de Unesco – dan moet Rutte er consequenties aan verbinden. Wie Israël kritiseert, ondergraaft Israël niet. Met kritische betrokkenheid steunt hij Israël meer dan met kritiekloos engagement.