Het gezicht van het duistere Italië

De kapitein van de Concordia staat volgens veel Italianen voor het leugenachtige, duistere Italië. De woedende kustwachtcommandant is de toekomst.

De plichtsgetrouwe Italiaan tegenover de frivole leugenaar. Het telefoongesprek tussen de commandant van de kustwacht in Livorno, Gregorio De Falco, en kapitein Francesco Schettino van de vrijdagavond gekapseisde Costa Concordia heeft een symbolische lading gekregen.

„Net nu premier Mario Monti probeert het internationale vertrouwen in het land te herstellen, heeft Schettino dit weer geschaad”, zeggen de reddingswerkers op het eiland Giglio. Ze hebben de hele dag in het smerige water gezocht naar overlevenden en zitten nu in een bar een biertje te drinken.

In het gesprek zetten ze de kapitein die voortijdig het zinkende schip heeft verlaten af tegen de kustwachtcommandant die buldert dat hij weer aan boord moet gaan. Net als volgens veel andere Italianen, staat het volgens hen voor de wending die het land probeert te maken: van Berlusconi naar Monti.

Met zijn frivole gunst aan een hofmeester op het cruiseschip om dicht langs Giglio te varen, veroorzaakte Schettino niet alleen een dramatisch ongeluk, maar bracht hij Italië ook veel imagoschade toe. Schettino bevestigt volgens velen het archetypische beeld van de Italiaan die procedures negeert om vrienden gunsten te verlenen, en met leugens zijn verantwoordelijkheid probeert te ontlopen. Juist daarom is de dialoog tussen De Falco en Schettino gisteren bijna met opluchting ontvangen in de Italiaanse publieke opinie. De Falco’s woedende „Vada a bordo” (Ga aan boord) echoot na in de media, op straat en op Twitter. De Falco staat voor het goede, Schettino voor het duistere Italië. De verontwaardigde kustwachtcommandant is de toekomst, de geplaagde kapitein het verleden. De Falco is Monti, Schettino Berlusconi.

Op Twitter is naar aanleiding van de dialoog een levendige discussie ontstaan over de volksziel van de Italiaan. Onder de hashtag #vadaabordocazzo (ga aan boord lul) worden de verontwaardigde uithalen van De Falco richting Schettino breed uitgemeten. Ze worden gepresenteerd als exemplarisch voor een land in crisis:

Schettino: „Realiseert u zich dat het donker is en dat we niks zien?’’

De Falco: „Nou en, wilt u naar huis gaan, Schettino?”

„De Falco for president”, schrijft iemand op Twitter. „Vertaal de hele dialoog in het Duits”, suggereert een ander, zodat Monti aan de Duitsers kan laten zien dat er ook betrouwbare Italianen zijn. Ja, ja, relativeert een ander. We zijn in Italië allemaal als De Falco. Maar hoe kon Schettino dan kapitein worden?

Schettino staat sinds vannacht onder huisarrest. De officier van justitie toonde zich verbaasd over het rechterlijk besluit het voorarrest in de cel op te heffen. Op Twitter klinkt ook verontwaardiging: „Huisarrest oké, maar dan wel in een cabine van de Concordia.” In zijn woonplaats Meta di Sorrento nemen zijn buurtgenoten het voor Schettino op. Ja, hij heeft fouten gemaakt, maar het volksgericht in de media en op internet gaat te ver, zo oordeelt men. „Laat justitie haar werk doen.”

Het Openbaar Ministerie, dat vandaag getuigen hoort, onderzoekt of de kapitein onder invloed was van alcohol of cocaïne. De aanklacht dood door schuld, veroorzaken van een ramp en voortijdig verlaten van het schip kan volgens het OM leiden tot een strafeis van vijftien jaar cel.