Vijftien kinderen, honderd jaar geleden

Gijsbert van Es, eindredacteur NRC-katern Mens&:

Op deze groepsfoto sta ik zelf niet – om ieder misverstand uit te sluiten. Wie wel? Eerst even dit. De oproep aan de lezers, vorige week in nummer 1 van deze bijlage, om ‘groepsfoto’s met een verhaal’ in te sturen, leverde geen inzendingen op. Alle begrip – een nieuwe rubriek heeft tijd nodig om z’n plek te vinden. Zie verder: onderaan dit stukje.

Vijftien kinderen telde het gezin waarin mijn vaders moeder (1) is opgegroeid: Arendje van der Hoek, in 1891 geboren in Oostvoorne (Zuid-Hollandse eilanden). Ze was kind nummer elf. De foto is omstreeks 1912 gemaakt. Mijn oma overleed in 1986, kort na haar 95-ste verjaardag. Twee jaar eerder had ze me verhalen uit haar leven verteld, die ik op band heb opgenomen.

Toen ze over haar familie vertelde, had ze deze foto voor zich. Ze sprong van de ene broer naar de ander zus. Ik zou amper nog weten wie wie is. Alleen haar twee jongere zussen heb ik gekend: tante Neel (2) en tante Bet (3) – de drie jongste dochters mochten naast moeder (4) zitten. Ongelofelijk dat zo’n tere vrouw vijftien kinderen heeft gebaard – en misschien wel meer (dat vertelt de familiegeschiedenis niet).

Oma vertelt: ‘Vader (5) heeft nooit bij een boer hoeven werken. Hij had z’n eigen tuin en daar was hij trots op. Hij heeft z’n hele leven lang verschrikkelijk hard moeten werken. Als hij ’s zondags spek met peren had gegeten, zei hij: nou kan de Koningin nooit zo lekker hebben gegeten als ik. Hij voelde zich altijd rijk.

‘Moeder was ook altijd druk. Brood bakken, karnen, wassen. We aten aan twee tafels. Als een kind van school kwam, moest-ie gelijk de wereld in, naar Rotterdam, als bootwerker, of dienstbode.’

Mijn oma bleef in het dorp. Dankzij haar weet ik nog hoe het was.

Gezocht: groepsfoto’s met een verhaal. Mail uw (digitale) foto met toelichting naar mensen&nrc.nl