'Reders leren onvoldoende van rampen'

Soms is een ramp nodig om een systeem op te schudden. Maar de reddingsmiddelen aan boord van cruiseschepen zijn nog die van de Titanic.

Steven Derix

De internationale cruise branche benadrukte het met klem: cruiseschepen zijn zeer veilig.

„Al onze leden zijn onderworpen aan de hoogste veiligheidsstandaarden op internationaal maritiem gebied”, zo meldde de European Cruise Council na het ongeluk met de Costa Concordia, dit weekend. „Cruisen blijft een van de veiligste manieren van reizen.”

Maar de Nederlandse scheepvaartexpert Niko Wijnolst had vanmorgen in een interview met BNR Nieuwsradio flinke kritiek op de rederijen. Volgens de emeritus hoogleraar scheepsinnovatie zijn de reddingsmiddelen aan boord van passagiersschepen niet of nauwelijks veranderd sinds de ondergang van de Titanic (1912). „Schepen zijn groter geworden, maar de reddingsmiddelen zijn nog precies dezelfde als 100 jaar geleden”, aldus Wijnolst.

De ramp met de Titanic leidde in 1914 tot de oprichting van het Internationaal Verdrag voor de beveiliging van mensenlevens op zee, dat internationale richtlijnen opstelt waaraan passagiersschepen moeten voldoen. Hoewel het verdrag verschillende malen is geactualiseerd (voor het laatst in 1974) is het fundamentele veiligheidssysteem aan boord van passagierschepen niet veranderd, zegt Wijnolst. „Een reddingsboot die overboord wordt gezet. That’s it.”

Wijnolst bestudeerde uitgebreid Zweeds onderzoek naar de ramp met de ferry Estonia in 1994, waarbij 852 mensen verdronken. Uit dat onderzoek blijft volgens de emeritus hoogleraar dat de reddingsboot niet meer voldoet. Passagiers- en Cruiseschepen zijn te groot geworden. De nieuwste cruiseschepen van de Oasis-klasse kunnen bijna 7.300 passagiers en 2.200 bemanningsleden herbergen. „Dat is bijna 10.000 man”, zegt Wijnolst. „Die krijg je niet meer in de reddingsboten.” De chaotische toestanden aan boord van de Concordia lijken het punt van de scheepvaartexpert te onderstrepen.

Volgens Wijnolst zijn modernere systemen al in gebruik, bijvoorbeeld in de offshore-industrie. De bemanning van olieplatforms kan ontsnappen via valpijpen, die uitkomen op speciale reddingvlotten. En er zijn inmiddels goedkope life suits ontwikkeld, die het leven van de drenkeling in koud water aanzienlijk verlengen. Reders willen daar voorlopig niet aan. Vanwege het geld, zo zei Wijnolst vanmorgen op BNR. Maar ook vanwege het imago. „Wat men verkoopt, is een fun experience. Men wil niet dat mensen de indruk krijgen dat het gevaarlijk is.”

De redersvereniging Cruise Lines International Association (CLIA) verwerpt de kritiek. De reddingsboot staat centraal omdat de internationale regels dat voorschrijven, vertelt veiligheidsexpert kapitein Ted Thompson. Daar zijn goede redenen voor. De nieuwste reddingsmiddelen vereisen nogal wat training om ze veilig te kunnen gebruiken. Daar is geen tijd voor, zegt Thompson.

„Passagiers aan boord van een cruise-schip zijn geen jonge fitte off shore-werkers die door een valpijp kunnen springen.” De life suits zijn internationaal geëvalueerd, zegt Thompson – en verworpen. „Die pakken zijn veel te heet aan boord van een reddingsvlot.”

Volgens hoogleraar Wijnolst is het tijd dat de regels veranderen. „Soms heeft een systeem een ramp nodig om de zaak op te schudden. Zoals de Titanic dat gedaan heeft, honderd jaar geleden.”