Poepen om gezond te blijven

Micha Wertheim (1972) is cabaretier en columnist voor Vrij Nederland. Dit najaar begint hij met zijn nieuwe theatervoorstelling ‘Micha Wertheim Voor Je Het Weet’.

Hij beveelt aan: ‘Seriously Funny: From the Ridiculous to the Sublime’ van Howard Jacobson.

„Kunst is satire. Kunst moet ons herinneren dat we dieren zijn en geen goden. Dat kan niet zonder humor. Want iedere poging de werkelijkheid te verbeelden, mislukt per definitie. Daarom is kunst altijd parodie. Wie in kunst het dierlijke in de mens ontkent of probeert op te heffen, wie zoekt naar het hogere, die verwart kunst met religie.

„Aldus de Britse schrijver en literatuurwetenschapper Howard Jacobson in zijn boek Seriously Funny. Het is een inspirerend pamflet. Het schiet heen en weer tussen Mexicaanse clowns die over hun publiek pissen, Baudelaire, Duitse bierfeesten en Cervantes. Voor mij bevestigt het dat cabaret, net als literatuur, opstandig dient te zijn. Dat cabaret zonder maatschappelijke boodschap veel meer bestaansrecht heeft dan politiek stichtelijke cabaret. Het is een bevrijdend boek voor iedereen die onwel wordt bij politiek geëngageerde kunst.

„Toneel als het geweten der natie, literatuur die ons vertelthoe we moeten leven: het klinkt allemaal mooi maar het is een dwaalspoor. Als kunst al een maatschappelijke functie heeft, dan is het om in opstand te komen. Om ons in staat te stellen onze wreedheid, onze contradicties en onze lusten te erkennen. Kunst is een uitlaatklep. Zoals we moeten poepen om gezond te blijven, zo zijn romans en feesten nodig om alle lagen van onze beschaving belachelijk te maken en ter discussie te stellen. Kunst gaat over onze duistere kanten, niet over beschaving.

„Het heeft mij altijd verbaasd hoe onbelangrijk grappen worden gevonden in cabaretbesprekingen. Recensenten lijken altijd op zoek naar een heldere boodschap, bijvoorbeeld dat je tegen milieuvervuiling bent. Terwijl het ontregelen van je publiek juist de kunst is. Hebben we Youp van ’t Hek nodig om te vertellen wat er mis is met de PVV, of is het gewoon zijn taak goede grappen te maken? Humor is het begin van satire, en satire is kunst. Als je dat tam maakt, ontken je wat ons menselijk maakt. De koninklijke familie laat ook scheten. Het is hun taak ons dat te doen vergeten, en de mijne ons daaraan te herinneren.”

Hendrik Spiering