Kleinsma briljant in wrange musical

Next to normal, Joop van den Ende Theaterproducties. Regie: Paul Eenens. Gezien 16 januari, DeLaMar Theater, Amsterdam. Tournee tot en met 9 juni. Inl.: www.musicals.nl ****

De moeder is manisch depressief. Ze lijdt aan waanideeën en gedragsstoornissen, ziet nog steeds de zoon die ooit als baby is gestorven en trekt daarmee haar o zo normaal ogende gezinnetje uit zijn verband.

Dat klinkt niet als een doorsneemusical en dat is Next to normal dan ook niet. Wel een musical, want er wordt veel in gezongen. Maar geen doorsnee. Des te bemoedigender voor dit vaak van clichés vervulde genre dat componist Tom Kitt en tekstschrijver Brian Yorkey er in Amerika toch succes mee hebben geoogst.

Een artistiek succes, dat anderhalf jaar op Broadway stond. Nu is er een Nederlandse versie, die in de eerste plaats opvalt door Simone Kleinsma. Haar moederrol is een tour de force, waarin ze angstwekkend goed laat zien hoe benauwend zo’n psychose moet zijn.

Next to normal is een intrigerend vlechtwerk van dialogen en songs die eveneens dialogen zijn, op popachtige muziek die effectief laat horen hoe snel de stemmingen bij zo’n bipolaire stoornis kunnen wisselen. In de geserreerde regie van Paul Eenens, die nooit in pathetiek vervalt en ook volop ruimte biedt aan de wrange grappen („o dokter, valium is mijn lievelingskleur, hoe wist u dat?”) staan zes spelers wier geloofwaardigheid de grootste kracht van de voorstelling is.

Wim Van den Driessche vertolkt de vader die alles goed bedoelt, maar weinig begrijpt. Freek Bartels, Michelle van de Ven en Jonathan Demoor zijn hoogst herkenbare kinderen, en René van Kooten laat als psychiater mooi doorschemeren dat hij het allemaal ook niet zeker weet. Mede door de fijngeslepen vertaling van Daniël Cohen.

Hooguit laat de balans van de zangstemmen te wensen over, omdat ook de mannen vaak in de hogere registers verkeren.

Het toneelbeeld is een scheefgetrokken staketsel dat mede door de precisie van het licht elke gewenste locatie kan suggereren. Daarin zit ook, zichtbaar voor ons, de vaardige viermansband van Jeroen Sleyfer die de musical krachtig voortstuwt. En er is geen lafhartig happy end. Ook dat is bijzonder.