Liefdesroman of Holocaustkitsch?

Het familieportret, het best verkochte boek van 2011, lijkt erg op Haar naam was Sarah, de grootste bestseller van 2010. Wat verklaart de populariteit van deze ‘stille successen’?Is dit een oorlogsroman, een moeder-dochterroman of een liefdesroman? Zo luidt de eerste ‘leesclubvraag’ achterin Het familieportret van Jenna Blum, verschenen bij De Boekerij, met 261.559 exemplaren het best verkochte boek van 2011. Het antwoord luidt natuurlijk: alledrie.

Het familieportret is het debuut van de Amerikaanse auteur Jenna Blum. Het boek gaat over de docent geschiedenis Trudy die probeert het oorlogsverleden van haar hardnekkig zwijgende moeder Anna Schlemmer te ontrafelen. Is Trudy het kind van de SS’er met wie zij en haar moeder op dat vervaagde portretje staan? Aan hardvochtige vaders, onschuldige en onechte kinderen, gedoemde liefdesrelaties, nobele, heldhaftige vrouwen, en gruwelijke naziwreedheden in het boek geen gebrek. De 460 pagina’s drama worden bijeengehouden door de even wrevelige als onverbrekelijke band tussen moeder en dochter.

Het familieportret is een zogeheten slow burner (‘stil succes’). Zonder noe menswaardige aandacht in kranten of aandacht op televisie staat het al anderhalf jaar bovenaan de wekelijkse bestsellerlijsten. „Dat komt vooral door het enthousiasme van boekverkopers, die zeggen: ‘heeft u Haar naam was Sarah gelezen? Dan moet u dit ook eens proberen’”, zegt Ilse Arkesteijn, uitgever van De Boekerij.

Inderdaad doet Het familieportret in veel, zo niet alles, denken aan de bestseller van Tatiana de Rosnay, het best verkochte boek van 2010 en het op één na best verkopende boek van 2009. Ook in Haar naam was Sarah gaat een vrouw op zoek naar het oorlogsverleden van haar familie aan de hand van een voorwerp; bij De Rosnay een symbolische sleutel in plaats van een foto. Beide boeken spelen afwisselend in heden en verleden, en beide schrijfsters laten aan het slot alle puzzelstukjes keurig in elkaar vallen. Uitgeefster Maike LeNoble van Meulenhoff/Boekerij kocht het boek van Jenna Blum toen dit al vier jaar oud was. Ze had eerst tevergeefs geboden op Haar naam was Sarah, dat uiteindelijk naar uitgeverij Artemis ging.

Abonnees kunnen het hele artikel hier lezen.

Dit artikel werd gepubliceerd in NRC Handelsblad op Vrijdag 13 januari 2012, pagina 18 - 19.