Huilende sjah en een nieuwe lente in Iran

Officeel ging hij slechts op vakantie, maar op 16 januari 1979 kopte NRC Handelsblad meer waarheidsgetrouw op de voorpagina: ‘Sjah ontvlucht huilend zijn land’. „Naarmate het nieuws van zijn vertrek zich verspreidde, begonnen in Teheran steeds meer automobilisten te toeteren. Duizenden demonstranten, die sinds zonsopgang in de straten waren, verwelkomden zingend het nieuws. Militairen werden met bloemen bekogeld”, noteerde correspondent W. Woltz, de latere hoofdredacteur, ter plekke.

Met de aftocht van de aan kanker lijdende monarch van de Pauwentroon werd 33 jaar geleden de eerste fase van de islamitische revolutie afgesloten. Nu de tiran, de lakei van het Westen, was vertrokken, gloorde een veelbelovende toekomst aan de einder voor het geknechte volk van Iran. Een soort Arabische Lente dus, maar dan in het vroegere Perzië, en ver avant la lettre.

Twee weken later kreeg de shi’itische islamitische revolutie haar eigengereide vervolg. Op donderdag 1 februari keerde ayatollah Khomeiny na een ballingschap van bijna vijftien jaar vanuit Frankrijk terug op Iraanse bodem. ‘Groots Welkom’ , opende NRC Handelsblad. Eerst sprak de geestelijk leider over vrijheid en appelleerde hij aan anti-Amerikaanse gevoelens onder de bevolking. Maar al snel begon hij aan de ombouw van Iran tot een strenge islamitische republiek met de geestelijkheid als hoogste gezag in het land. Zelf mat hij zich de titels aan van ‘Leider van de Revolutie’ en ‘opperste leider van Iran’.

Zo begon Iran, gewantrouwd door zijn buren en gehaat door de Verenigde Staten – en omgekeerd –, aan zijn Alleingang in het Midden-Oosten – een solotocht die tot op de dag van dag voortduurt. Volgens sommigen moeten we nu wennen aan het idee dat Iran de tweede islamitische republiek wordt na Pakistan met een atoomwapen.