Gelukkig nieuwjaar

Twee weken lang lag heel Rusland op zijn gat als gevolg van de wintervakantie. Voor westerlingen is het een enigszins onbegrijpelijk fenomeen. Tien dagen lang zijn vanaf 31 december vrijwel alle kantoren, overheidsinstellingen, etc. gesloten, verschijnen er geen kranten of tijdschriften, is een deel van  de Russische middenklasse in het buitenland met vakantie om er te skiën of in de zon te liggen. In de daaropvolgende week komt het leven weer traag op gang. Er verschijnen dan wel weer kranten, maar als je die leest krijg  je niet de indruk dat er ook maar ergens iets gebeurt. Pas sinds vandaag is alles weer normaal.

Die winterpauze heeft vooral dit keer iets vreemds, omdat Rusland zich sinds de gefraudeerde parlementsverkiezingen van 4 februari in een ernstige politieke crisis bevindt, waarin het Kremlin in aanvaring is gekomen met een groep door wie het jarenlang min of meer gesteund is: de jonge grootstedelijke middenklasse, die inmiddels bijval heeft gekregen van andere groeperingen in de samenleving.

De middenklasse heeft  afgelopen december tijdens grootschalige betogingen nieuwe verkiezingen en het aftreden van Vladimir Poetin geëist. Die laatste denkt er echter niet over om op te stappen, ook omdat hij waarschijnlijk nog altijd genoeg steun in de rest van het land heeft om op 4 maart de eerste ronde van de presidentsverkiezingen te winnen. Terwijl de middenklasse op de stranden van Thailand, Israël of India lag bij te komen van het enerverende jaar, heeft Poetin nu zijn verkiezingsprogramma geschreven, met als kernpunten de aanpak van de corruptie, verbetering van de infrastructuur en verhoging van de pensioenen.

Op grond van de verkiezingsfraude, waarvoor het Kremlin verantwoordelijk is, heeft hij volgens zijn tegenstanders geen moreel recht om zich op 4 maart kandidaat te stellen. Die opvatting zal tijdens het volgende massaprotest in Moskou, op 4 februari, waarschijnlijk alom worden verkondigd.  Maar ik denk niet dat er gehoor aan wordt gegeven.

Ex-minister van Financiën Aleksej Koedrin, een intimus van Poetin, heeft zich eind december opgeworpen als bemiddelaar tussen beide partijen. Net als de demonstranten vindt ook hij dat de verkiezingsuitslagen zijn vervalst, dat Kiescommissievoorzitter Tsjoerov moet opstappen en dat er nieuwe verkiezingen moeten worden gehouden. Hij doet dat omdat hij over een paar jaar een grote economische crisis verwacht en wil dat Rusland daar goed op voorbereid is. Een revolutie is dan ook het laatste wat Rusland nu kan gebruiken. De patstelling moet daarom  zo snel mogelijk worden doorbroken.

Maar volgens mij gaat dat niet lukken, want zodra Poetin toegeeft aan de eisen van de betogers, worden de fundamenten onder zijn autoritaire systeem weggeslagen en stort het in. Tegelijkertijd is hij intelligent genoeg om te weten dat zijn systeem sowieso geen grote overlevingskans tijdens een economische crisis.  ,,Dit systeem kan ternauwernood de komende twee jaar overleven”, zei een van Poetins topambtenaren, die vanaf maart hoogstwaarschijnlijk deel uitmaakt van diens nieuwe regering, onlangs tegen een kennis van mij.  Het nieuwe jaar wordt ongetwijfeld een van de boeiendste uit de moderne Russische geschiedenis.