Democratie Taiwan inspireert China

Miljoenen in China volgden de presidentsverkiezingen in Taiwan van zaterdag geboeid op het web. ‘Democratie hoeft niet te leiden tot chaos, zoals wij altijd vrezen!’

De verkiezingen in Taiwan, die zaterdag gewonnen zijn door de zittende president Ma Ying-jeou van de Kuomintang (Nationale Partij), ontwikkelden zich dit weekend tot een les in democratie voor de eenpartijstaat China.

Miljoenen mensen volgden rechtstreeks via internettelevisie en speciale live blogs de gang van 18 miljoen Taiwanezen naar de stembus en bekeken vervolgens zaterdag en zondag de telling van de stemmen.

Zij zagen hoe een bescheiden meerderheid van de Taiwanese kiezers de pro-Chinese, televisiegenieke president Ma voor een nieuwe termijn van vier jaar herkozen en hoe zijn tegenstrever van de Democratische Progressieve Partij, Tsai Ing-wen (55), verloor en daarom haar aftreden als partijleider aankondigde.

Het was voor het eerst dat op het Chinese vasteland de verkiezingen op Taiwan rechtstreeks via het internet gevolgd konden worden. Van censuur was aanvankelijk geen sprake, hoewel later zeer kritisch blogs over China werden geblokkeerd. Voorgaande Taiwanese verkiezingen werden genegeerd, gecensureerd of, zoals in 2008, summier behandeld. Ditmaal behandelden ook de staatsmedia de verkiezingen op het eiland, dat door China wordt beschouwd als integraal onderdeel van het ‘moederland’, op volwassen wijze.

Chinese internetters volgden de verrichtingen van de kandidaten uit nieuwsgierigheid („Ik wil weten hoe dat precies werkt, ik ben onder de indruk”, zei een meneer Du) en omdat zij graag zouden zien dat ook in China democratische verkiezingen gehouden zouden worden.

„Democratie hoeft niet te leiden tot chaos, zoals wij altijd vrezen. Democratie kan ook vreedzaam zijn. Ik bewonder de Taiwanese kandidaten en de Taiwanezen”, microblogte Pan Shiyi, voorzitter van de raad van bestuur van Soho China, een van de grootste vastgoedbedrijven ter wereld. Een andere bekende blogger met meer dan een miljoen volgers, de investeerder Wang Gongquan, zei zaterdag droevig gestemd te zijn. „Mijn hart gaat uit naar China, waar we geen oppositiepartijen hebben en de orde nog steeds door geweld, repressie en de arrestatie van dissidenten wordt bewaakt.”

Een minder bekende blogger, Ezel 44, schreef: „Ik ben jaloers op de Taiwanezen. De kandidaten zijn daar niet corrupt. Ik had nog nooit een verkiezingscampagne van dichtbij gezien en ik ben al een volwassen vrouw”.

Vele Chinese bloggers en de staatsmedia verwelkomden de herverkiezing van president Ma, omdat hij in zijn eerste termijn met een reeks maatregelen het verkeer van personen, goederen en kapitaal tussen de twee Chinese republieken mogelijk heeft gemaakt.

De historische ironie dat een Kuomintang-leider de banden met China heeft aangehaald is uiteraard niemand ontgaan op het vasteland. In 1949 werd na een lange burgeroorlog de Kuomintang verslagen door de communisten en vluchtte toenmalig leider Chang Kai-shek naar het eiland in de Zuid-Chinese Zee waar hij de Republiek China voortzette terwijl op het vasteland de Volksrepubliek China door Mao Zedong werd gesticht. Hereniging van het vasteland en het eiland is tot op de dag van vandaag een politieke prioriteit van Peking.

Het is Chinese internetters ook niet ontgaan dat Ma’s pro-Chinese beleid in Taiwan werd bekritiseerd door de verliezer van de verkiezingen, Tsai Ing-wen. Zij vreest dat het beleid van president Ma er op termijn toe zal leiden dat de onafhankelijkheid van Taiwan wordt ondermijnd en dat Taiwan feitelijk een provincie van China zal worden. „Als ik Taiwanees was, dan zou ik ook op haar hebben gestemd’’, aldus een blogger met de naam Gezond Geluk, „zij heeft gelijk dat zij China op afstand wil houden, ik bewonder haar argumenten en haar stijl”.

Dat is een mening die bepaald niet wordt gedeeld door de Chinese autoriteiten die de herverkiezing van Ma met warme woorden verwelkomden vanwege zijn pro-Chinese houding. President Ma heeft, menen de meeste Taiwanese opiniemakers, het signaal gekregen dat hij daar in zijn tweede termijn voorzichtig mee moet zijn.

„Zijn overwinning is te klein om op te vatten als een mandaat om naast economische verdragen ook politieke akkoorden te sluiten”, zei politicoloog en historicus George Tsai Wei in een telefonisch gesprek vanuit Taipei. „Hij moet nu voorrang geven aan het economisch herstel. Ik weet uit goede bron dat de Chinese president Hu Jintao heel graag voor zijn pensionering een politiek akkoord zou willen sluiten als onderdeel van zijn erfenis, maar Ma heeft daar niet de ruimte voor gekregen.”