Vanavond op tv? Ik kijk morgen wel

Uitgesteld kijken naar tv-programma’s via internet is de laatste jaren erg populair geworden. Vooral jongeren willen niet afhankelijk zijn van de tv-gids en bepalen zelf wanneer ze iets bekijken op Uitzending Gemist. Nu is de site nog gratis, maar betaling lijkt onvermijdelijk.

Vanavond thuisblijven voor de cabaretshow van Guido Weijers? Waarom zou je? Ga lekker de kroeg in, die show kun je morgen wel bekijken. Het is, zeker bij jongeren, de nieuwe manier van tv kijken. Ze bekijken de uitzending wanneer ze willen op laptop, smartphone of tabletcomputer.

Online terugkijken van televisieprogramma’s wint snel terrein. In 2009 werden er bij Uitzending Gemist 150 miljoen video’s bekeken, bij RTL XL waren dat er 185 miljoen. Afgelopen jaar kwam Uitzending Gemist op 206 miljoen bekeken video’s en RTL XL op 378 miljoen. Een kanttekening daarbij is dat RTL XL naast volledige uitzendingen ook kortere fragmenten aanbiedt.

William Valkenburg, scheidend directeur internetcoördinatie bij de publieke omroep en initiatiefnemer van Uitzending Gemist: „Het publiek verwacht steeds meer van ons. In de eerste jaren waren mensen al blij als er iets online stond. Nu krijgen we bijna haatmails als een uitzending te laat op de website staat. Het publiek ziet Uitzending Gemist als een verworven recht.”

Technologische vooruitgang is de belangrijkste verklaring voor de groei van uitgesteld kijken. Vroeger had een huishouden één pc met een allerminst ideale beeldkwaliteit. Tegenwoordig hebben veel mensen een pc of laptop met scherp beeld. Smartphones en tabletcomputers zorgden ook voor nieuwe impuls. De applicatie van Uitzending Gemist voor de iPhone werd in 2009 geïntroduceerd. In de eerste vier maanden werden er twee miljoen uitzendingen bekeken via deze app. In het daaropvolgende jaar werden er al achttien miljoen programma’s bekeken op de mobiele telefoon.

RTL introduceerde in oktober 2010 RTL XL. Gemiste uitzendingen terugkijken was al mogelijk. Via RTL XL zijn promo’s voor nieuwe programma’s, korte fragmenten en filmpjes exclusief voor de website te zien. Een voorbeeld was de serie Britt & Ymke vieren de zomer. In deze serie bezochten Britt Dekker en Ymke Wieringa, bekend van Take me out en Echte meisjes in de jungle, verschillende zomerfestiviteiten. Jan-Willem Borsboom, manager Digital Development bij RTL: „Die serie is heel goed bekeken. We hebben een afdeling die exclusieve webproducties maakt.”

Ook de Nederlandse Publieke Omroep (NPO) probeert de kijker te verleiden door programma’s vóór de uitzending online te zetten. Zo stond de eerste aflevering van de serie Homeland al voor de tv-première op de website van BNN.

Vooral jongeren en volwassenen tot 34 jaar gebruiken de mogelijkheden van uitgesteld kijken. Ze zijn opgegroeid met internet, mobiele telefoon en laptop, en wennen sneller aan nieuwe technieken. Daarnaast zijn ouderen meer traditionele tv-kijkers. Ze zijn bereid om voor een programma thuis te blijven. Ouderen gebruiken Uitzending Gemist als aanvulling, als ze een programma hebben gemist. Jongeren hebben de tv al niet meer nodig. Via Twitter zien ze wel wat ze op Uitzending Gemist moeten inhalen.

Is de televisie een uitstervend medium? Valkenburg: „Dat is al jaren een mantra. Ik denk dat televisie kijken een diepgeworteld patroon is. Jongeren krijgt op latere leeftijd een fulltime baan en kinderen, in dat ritme zullen ze ook weer traditioneler televisie gaan kijken. Het zal nog jaren duren voordat dit gedrag verandert.”

Het is de vraag of Uitzending Gemist gratis blijft. De NPO onderzoekt of het noodzakelijk is om bepaalde programma’s betaald aan te bieden. Valkenburg: „Het is een misverstand dat de publieke omroep de eigenaar is van alles wat zij uitzendt. Bijvoorbeeld bij dure dramaproducties koopt de NPO een beperkt uitzendrecht. De producent moet zijn investering terugverdienen met dvd-verkoop en stelt daarom voorwaarden aan uitzending via Uitzending Gemist. Langdurige rechten zijn onbetaalbaar. Nu zie je al dat sommige series zoals Overspel en Annie MG niet of beperkt online komen. Dat gaat in de toekomst een groter probleem worden.”

Bij RTL XL zijn bepaalde programma’s al tegen betaling terug te zien. Een aflevering van misdaadserie CSI kost 0,99 eurocent. De talentenshow The Voice of Holland is gedeeltelijk gratis te zien. RTL biedt tegen betaling ook previews aan, afleveringen van programma’s die nog niet op tv zijn geweest. Borsboom: „Bij ons blijkt dat mensen in Nederland wel degelijk bereid zijn om te betalen voor kwaliteitscontent.” RTL bekijkt de ontwikkelingen van buitenlandse betaalmodellen als het Amerikaanse Hulu, waar je tegen betaling series kan kijken. „We zijn bezig met de ontwikkeling van betalen per uitzending en abonnementsvormen. Aan ons is de taak om de kwaliteit van het aanbod hoog te houden, zodat de kijker bereid is te betalen.”