Meer pijn is beter voor ons

Het afbouwen van schuldposities is nooit leuk. Een nieuw rapport van de vermogensbeheerdivisie van UBS voorspelt een decennium van trage en wisselvallige groei nu overheden, financiële instellingen en huishoudens in de ontwikkelde landen hun balansen versterken.

Het UBS-rapport laat zien dat de situatie ditmaal echt menens is. Het bereik en de omvang van de schulden die vóór de crisis van 2008 werden opgebouwd, kennen hun weerga niet. De verhouding van de schulden tot het bruto binnenlands product (bbp) is in veel landen hoger dan 90 procent. Dat percentage is volgens de economen Carmen Reinhart en Ken Rogoff de grens waarna het groeitempo inzakt.

De beste manier voor de overheden en monetaire autoriteiten om de schulden omlaag te brengen is het ontmoedigen van nieuwe schulden en het stimuleren van de aandelenmarkten. Ze doen nu echter precies het tegenovergestelde.

Door het lage rentebeleid wordt het lenen alleen maar gesubsidieerd en het sparen ontmoedigd. Het afbouwen van schuldposities wordt niet alleen vertraagd, het lenen wordt zelfs bevorderd.

Ook de werkloosheid neemt toe doordat arbeid moet plaatsmaken voor kapitaalgoederen, die met goedkope leningen zijn gekocht. Dat goedkope geld leidt uiteindelijk tot inflatie, wat de schuldenlast doet afnemen, zij het ten koste van de spaarders. Deze bestraffing van goed gedrag in het verleden ondermijnt dan weer de fundamenten van een solide economische groei.

De overheden doen het al net zo slecht. De grote begrotingstekorten maken staatsbankroeten waarschijnlijker. De tekorten komen feitelijk neer op lukrake stimuleringsprogramma's, waardoor middelen verkeerd worden besteed en het vertrouwen in de grootste sector van de economie kleiner wordt.

Een ommezwaai van het begrotings- en monetair beleid zou ervoor zorgen dat de schuldposities sneller worden afgebouwd en uiteindelijk minder pijn doen.

Een substantieel hogere rente en veel lagere begrotingstekorten zouden ongetwijfeld leiden tot veel pijnkreten en waarschuwingen voor rampspoed van banken, politici en spilzuchtigen.

Maar de pijn zou verdiend zijn en resulteren in een terugkeer naar een normaal evenwicht van vraag en aanbod van geld. De economie als geheel zou daarmee veel gezonder zijn.

Martin Hutchinson

Vertaling Menno Grootveld