Ik doe niks, ik krijg het gewoon

Zangeres Liesbeth List is zeventig jaar geworden. Dat viert zij met een concertserie die terugblikt op haar carrière. Vanavond is de première in de Koninklijke Schouwburg in Den Haag.

70

„Ik doe niet aan verjaardagen, en ook niet aan getallen. Het zegt zo weinig. Mijn man is acht jaar jonger dan ik; ik was 41 toen ik mijn dochter kreeg, haar man is twintig jaar ouder dan zij en we zijn met z’n allen bevriend. Het gaat om de geest.

„Door deze concertserie word ik voor het eerst met mijn neus op het feit gedrukt dat ik 70 jaar oud ben. Leuk is dat we een reis door mijn leven maken, langs alle mensen die belangrijk zijn geweest. Van Ramses Shaffy via Jacques Brel en Mikis Theodorakis tot Frank Boeijen en Albert Verlinde. Zij hebben mij zulke mooie dingen laten doen. Ik ben een zondagskind, ik zeg het maar eerlijk. Want ik heb niks gedaan, zij kwamen op mij af.

„Ik blijf verwonderd dat het mij allemaal heeft mogen overkomen. Ik doe niks en ik krijg het gewoon. Dat Ramses op mijn pad kwam, dat is toch gek? Hij was destijds in Nederland een god. Dat Theodorakis mij uitkoos, en Brel me zijn zegen gaf. Misschien deed ik iets wat hun interesse wekte, maar daarvan was ik me niet bewust. Ik heb er nooit bij stilgestaan dat ik er zelf ook deel aan heb. Misschien is dat jammer, maar het is mijn karakter.

„Zo bezie ik ook de kentering in mijn jeugd: het jappenkamp, mijn moeder die zelfmoord pleegde, mijn vader die mij weggaf – en ik word geadopteerd door een familie op Vlieland! Ik hoefde niet dood, en ik hoefde niet in een weeshuis. Ik heb veel geluk gehad.”

Ramses

„Ik ontmoette Ramses Shaffy in een café. Op een gegeven moment zocht hij een zangeres voor Shaffy Chantant. Ik zou een duet op televisie zingen met Serge Gainsbourg, maar dat ging niet door. Toen belde Ramses. Dat heeft zo moeten zijn. En vanaf dat moment hebben wij samen dat pad afgelegd, tot zijn dood.

„Ik was erbij toen hij stierf. Bij mij sliep hij in, en ik dacht: het is goed. Hij was op, een schim. Ik was het eens met zijn dood; hij had nooit meer gered kunnen worden. Ik ben dankbaar dat hij het nog zo lang vol heeft kunnen houden. Iemand die zó heeft geleefd!

„We hebben thuis twee schilderijen van hem hangen, en talloze foto’s. Ik zing zijn muziek: Ramses is voor mij niet dood. Hij was onderdeel van mijn leven en is dat nog steeds. Ik beheer zijn nalatenschap, en was als adviseur betrokken bij de prachtige muziektheatervoorstelling Ramses over zijn leven. Dat is een monument. Ik heb alle verhalen opnieuw verteld en beleefd.”

Complexen

„Ik heb lang geworsteld met complexen. Zenuwen voor radio- en televisieoptredens, angsten, grote onzekerheid; ik ging nooit zonder make-up de straat op. De opvoeding op Vlieland was tamelijk liefdeloos, er werd nooit gezegd: ‘Meisje, dat heb je goed gedaan’. In mijn vorige relatie [met Cees Nooteboom] werd die teneur doorgezet. Toen ik nog niet zo ver was in mijn gedachtewereld, was optreden mijn therapie. Hoe vervelend het thuis soms ook was, ik wist: om drie uur haal ik Ramses op en gaan we feest vieren op het toneel. Op toneel kon ik het uitschreeuwen, kon ik dansen en vrolijk zijn. Dat hield mij in balans.”

Yoga

„Dankzij twee jaar intensieve yoga met een privéleraar heb ik kunnen afrekenen met mijn complexen. Ik leerde ‘nee’ zeggen, en vond de kracht om bij mijn ex weg te gaan. Toen brak mijn leven open. Met behulp van geschriften van de Indiase filosoof Krishnamurti kon ik accepteren dat ik niet van mijn pleegmoeder hield. Ik geloof nergens in, maar dit waren hulpstukken in mijn leven. Intussen heb ik zoveel levenservaring dat ik een probleem kan oplossen. Of het kan laten liggen.”

Familie

„Ik vind dat ik weinig tegenslag heb gekend, vooral omdat ik met Rob [Braaksma] en mijn dochter Elisah een hecht privéleven had. Mijn dochter is moeder geworden, en nu heb ik een familie. Ik heb mijn ouders niet gekend, maar ik realiseerde me opeens dat hun genen worden doorgegeven: van mijn vader, mijn moeder, van mij. Die lijn is er nu. Dat vind ik heel bijzonder.”

Uitgebluste boei

„Mijn carrière heeft pieken en dalen gehad. Maar er was een periode, zo eind jaren tachtig, dat ik werd weggeschreven. „Gedoofde vuurtoren”, „uitgebluste boei”, „List dronken cruisezangeres”. Toen kwam het publiek niet meer, en ik dacht: nu moet ik stoppen. Dat vond ik heel erg: een artiest die niet zelf kiest om ermee op te houden, maar door de pers gedwongen wordt. Daar heb ik het moeilijk mee gehad.

„Maar toen kwam Frank Boeijen. Met hem maakte ik een Nederlandstalige cd, die werd bekroond met een Edison. Dat was zo’n cadeau. Bas Heijne schreef mij in NRC Handelsblad de hemel in. Toen dacht ik: ik ben gerevancheerd. Ik heb Heijne een grote bos bloemen gestuurd. Hij heeft mij gerehabiliteerd.”

Filmster

„Wat niet is gelukt, is een filmcarrière. Dat vind ik jammer – ik had graag een filmster willen zijn; ik hou zo van films. En ik weet dat ik kan acteren. Maar het mocht niet. Twee films flopten, en dan word je niet meer gevraagd. Toen Albert Verlinde mij vroeg om Edith Piaf te spelen in de musical Piaf, mocht ik, die ‘maar een zangeres’ was, een vrouw spelen die alcoholist was, een mannenverslindster, een junk. Ik mocht laten zien wat ik kon. En ik heb voor die rol twee belangrijke prijzen gekregen. Dat geeft mij genoegdoening. Ik heb betaald met vrede, zoals Ramses altijd zei.

„Nu krijg ik zelfs een eigen borstbeeld, in de Koninklijke Schouwburg in Den Haag. Die eer valt alleen acteurs ten deel, of cabaretiers. Ik vind het heel bijzonder dat ik de eerste zangeres ben die zoiets krijgt.”

Make-up

„Ik ben niet twee mensen: de ster en de privépersoon. Wel heb ik twee gezichten: met make-up en zonder. Met make-up is voor de foto, of op toneel. Privé draag ik geen make-up. Niks. Zonder make-up ben ik anoniem, zie ik eruit als de juffrouw van hiernaast. Daar ben ik de voordelen van in gaan zien: ik kon ongestoord mijn dochter van school halen. Mannelijke artiesten hebben dat niet, die kunnen zich niet weg schminken.

„Ik vind schoonheid belangrijk, en kan mezelf heel mooi maken. Tien jaar geleden heb ik een laserbehandeling gehad voor mijn gezicht – dan wordt alles glad, en het blijft zo. Kan ik ie-der-een aanraden. Maar het is geen groot thema meer.

„Toen ik Rob net kende, gingen we uit eten, en ik was gewend me op te maken. Maar hij zei: dat hoef je niet te doen; ik vind je zo ook mooi. Dat was mij nog nooit gezegd. Voor mijn ex was ik een visitekaartje. Maar Rob houdt écht van mij. Daar ging een wereld voor me open.”