Het was niet fijn om 'bad guy' te zijn

De Nederlandse acteur Yorick van Wageningen (47) speelt een essentiële bijrol: verkrachter Bjurman.

„Ze zeggen dat het leuk is de bad guy te spelen”, zegt Yorick van Wageningen. „Nou, dit was niet fijn. Ik heb uren zitten huilen in mijn trailer, Mara Rooney ook.”

Van Wageningen (47), in Nederland ondermeer bekend als foute oom in Oorlogswinter, bemachtigde een essentiële bijrol in The Girl With the Dragon Tattoo: Bjurman, de voogd die Lisbeth Salander (Rooney) anaal verkracht. Van Wageningen: „Mara is heel dapper. Ze zei: ik wil in de dagen rond die scène niet met je praten. Als acteurs praat je dat soort scènes liever dood: ‘Kijk, ik ga op je liggen, dan zit mijn lul hier, en dan vier stoten...’ Mara zei: doe maar wat je wilt. En dan slaat ze om zich heen, gilt en huilt. En als Fincher 'cut' zegt, ligt ze nog steeds te slaan en te huilen. Erg moeilijk.”

Van Wageningen krijgt in Amerika vaker rollen als karakteracteur. Zo speelde hij onlangs met Martin Sheen een „vrolijke, olijke Hollander” in The Way, en in 47 Ronin met Keanu Reeves.

Hoe vond David Fincher hem? In Berlijn legt Fincher uit dat hij „totaal andere psychologische profielen” zocht voor Bjurman en de seriemoordenaar. „Bij Larsson en in de Zweedse film, zijn ze beiden roofdieren die hun prooi bespringen. Dat wilde ik niet. Ik bekeek zo’n twintig tot dertig acteurs, ook hele grote namen. Yorick stuurde ons een videotape, gemaakt in zijn eigen appartement. Die was ver-ba-zing-wek-kend.”

Het was, vertelt Van Wageningen, een scène uit The Conversation met Gene Hackman. „Maar dat wist ik niet. Ik kreeg zes pagina's script en het verzoek een filmpje naar Finchers site te sturen. Een onvoorstelbaar complexe scène, heel vaag. Een vrouw komt binnen. Wat is ze: vriendin, hoer? Ze draaien om elkaar heen. Ik heb het opgenomen met Thekla Reuten, we probeerden al spelend te ontdekken wat er gebeurde. Je ziet ons nadenken, en dat bleek perfect.”

Fincher, die scènes vaak vele tientallen malen overdoet, heeft de reputatie van control freak. Ten onrechte, vindt Van Wageningen: „Een control freak is hij op visueel terrein, niet als het om acteren gaat. Ik weet dat Fincher tijdens het maken Zodiac (2002) is gaan beseffen dat perfectionisme het leven uit een film kan wringen. Hij laat nu ruimte.” Dat bleek al bij een eerste gesprek in Londen. „David zei: ik zie die Bjurman als verkoper van tweedehands auto’s. Ik zei: hij komt uit de zorg, hij moet niet te glad zijn. Meer een therapeut.”

Fincher beaamt dat Van Wageningen de rol zelf invulde. „Veel acteurs denken: ik speel een verkrachter, hoe maak ik hem slecht? Yorick denkt: dat wordt hij door zijn gedrag wel, maar hoe functioneert hij? Ik vroeg hem: hoeveel cliënten heeft Bjurman verkracht? Yorick zegt: twee, drie. Die andere meisjes rolden met hun ogen en zeiden oké. Die waren seksueel beschadigd en stonden al met één been in de prostitutie. En dan komt Lisbeth Salander binnen, nors en vijandig. Dat irriteert als zand tussen zijn tanden. Bjurman zal haar manieren leren.”

Van Wageningen: „Wat Bjurman interessant maakt? Dat hij haar verkracht en dan bezorgd over haar is.”