Help klimaat, kook minder op hout

Nog is de hoop niet verloren. Er is klimaatbeleid denkbaar dat zoveel bijkomende voordelen heeft voor de gezondheid en de productiviteit van de landbouw dat het zonde zou zijn om het niet uit te voeren. Het zal de gevreesde opwarming niet voorkomen, maar kan hem flink beperken. En het kan snel.

Dit goede nieuws staat deze week in Science. 24 onderzoekers, aangevoerd door Drew Shindell van Nasa, melden er in globale termen de uitkomsten van massief rekenwerk aan een broeikasbeleid dat zich uitsluitend concentreert op roet (black carbon) en methaan (CH4). Roet heeft een sterk opwarmend effect omdat roetdeeltjes zwevend in de lucht veel zonnewarmte absorberen en, neergeslagen, ook het weerkaatsend vermogen (albedo) van sneeuw en ijs verlagen. Beperking van roetuitstoot kan overmatig smelten van sneeuw en ijs vertragen en de drinkwatervoorziening veilig stellen, bij voorbeeld in de Himalaya. Inademen van roet, dat nogal eens vrijkomt als fijnstof, is slecht voor de gezondheid.

Methaan is van zichzelf een broeikasgas, maar het is ook een stof waaruit, in reactie met andere gassen en zonlicht, makkelijk ozon ontstaat. Dit ‘lage’ ozon op leefniveau in de troposfeer (niet te verwarren met het ‘hoge’ ozon in de stratosfeer) is ook een broeikasgas maar het is bovendien schadelijk voor planten. En in hoge concentratie ook voor mensen, zoals bekend is van de perioden met zomersmog.

Shindell c.s. onderzochten wat de invloed kon zijn van alle soorten emissiebeperkingen die zowel goed zijn voor gezondheid en landbouw (‘de luchtkwaliteit verbeteren’) als voor de klimaatverandering. Beperking van CO2-uitstoot heeft geen direct voordeel voor de gezondheid, beperking van de uitstoot van zwaveldioxide (wel goed voor gezondheid en gewas) leidt juist tot extra opwarming. Ze kwamen uit op roet en methaan.

Na een verdere inventarisatie van alle denkbare ingrepen en het kwantificeren van hun effecten stellen de onderzoekers nu zeven maatregelen voor om de uitstoot van roet te verlagen, en zeven voor de emissie van methaan.

De methaanproductie is onder meer te verminderen door het aanpakken van de aardgaslekkage uit Russische pijpleidingen, en door de uitstoot te beperken in de natte rijstbouw (India en Zuid-Oost Azië). Ook de uitstoot van methaan uit vuilnishopen en uit dierlijke mest valt te beheersen. Tot de roetbeperkende maatregelen behoren het uitfaseren van verouderde auto’s, een verbod op het verbranden van landbouwafval en het aanbieden van moderne keukenapparatuur in ontwikkelingslanden (waar veel op rokende open vuurtjes wordt gekookt). Worden ze mondiaal uitgevoerd dan zouden ze de voor 2050 berekende opwarming met 0,5 graad Celsius kunnen verlagen. Dat is aanzienlijk.

Het effect kan snel zijn, omdat methaan en roet, anders dan CO2, maar een korte verblijftijd in de atmosfeer hebben. Een ander groot voordeel is dat de landen die maatregelen treffen er ook zelf voordeel van hebben, wat bij CO2-beleid nauwelijks het geval is. Het zou jaarlijks honderdduizenden doden kunnen schelen. Opbrengsten aan tarwe, rijst, mais en soja zouden stijgen. In augustus 2000 had Nasa-onderzoeker James Hansen er al in de PNAS op aangedrongen het accent te verleggen naar roet en methaan.

Karel Knip