De kneveling van de kritische aandeelhouder

De opstandige beleggers in TNT Express groeiden afgelopen week uit tot een blok met 11,4 procent van de aandelen. Zij willen het management van het kwakkelende logistieke bedrijf dwingen de gekelderde beurswaarde op te drijven, bijvoorbeeld door TNT te verkopen. Daan van Vlaardingen en Dimitri Kaandorp wensen hen sterkte. Sinds 2008 gelden niet matig presterende managers maar activistische aandeelhouders als „de schurken van de kredietcrisis”, constateerden zij vorige week bedroefd in deze rubriek. „Het old boys’ network is gewoon in stand gebleven.”

Ook zij proberen managers in beweging te krijgen, via hun investeringsmaatschappij Monolith. Het vermogen van 36 miljoen euro, belegd in zeven kleinere Europese beursfondsen, is voornamelijk afkomstig van rijke families en grote vermogensbeheerders als Delta Lloyd en Petercam. Kaandorp en Van Vlaardingen zien zichzelf als ‘verbeteragenten’ namens grote investeerders die op de achtergrond moeten of willen blijven. Dat is ook in het belang van de particuliere belegger: door de huidige beursmisère kampen veel beursfondsen met zware onderwaarderingen. Maar de verbetercampagne lijdt volgens het Monolith-duo onder de Nederlandse regels die samenwerking – in jargon acting in concert – tussen kritische aandeelhouders beperken.

Trekken zij ‘duurzaam gezamenlijk op’, dan moet iedere kritische belegger het gezamenlijke belang als zijn eigen belang melden. Bereikt dat blok de 30 procent, dan moeten de concerterende beleggers een openbaar bod doen op alle uitstaande aandelen. De regels moeten de kleine aandeelhouder beschermen tegen de macht en informatievoorsprong van de grote. Maar in de praktijk werken zij averechts, aldus het Monolith-duo. „Uit angst voor overtredingen durven veel kritische investeerders zich alleen nog te roeren tijdens de aandeelhoudersvergadering. En die functioneert allang niet meer. De voorzitter is niet een aandeelhouder, maar de president-commissaris. Je mag daar wat zeggen waarmee niets wordt gedaan. Voor een zaal met een paar honderd man ontstaat ook geen constructief gesprek.”

In het huidige stelsel hebben aandeelhouders alleen macht als groep. „Maar zij vormen niet één groep, net zo min als stemgerechtigde burgers tijdens verkiezingen voor de Tweede Kamer.” Gevolg: de aandeelhouder heeft helemaal geen macht. Hij is terug bij af, bij het tijdperk van vóór de Code Tabaksblat, die toch al matig werd nageleefd. Ook voor deze situatie hebben Kaandorp en Van Vlaardingen een verbeterplan. Herstel de oude Stichting Administratiekantoor in ere, het instituut waar beursfondsen aandelen met speciale stemrechten plachten te parkeren, onder beheer van bestuurders die door het management waren benoemd. Maar laat de stichtingsbestuurders voortaan benoemen door de aandeelhouders. „Dan krijgen die een eigen vertegenwoordiging tegenover bestuur en commissarissen.”

Want er móet iets gebeuren. „Het is toch idioot dat je iets bezit dat je niet mag beschermen?”

Joost Ramaer