Afwaardering is voor Sarkozy gezichtsverlies

Het was verwacht, maar toch komt de verlaging van de Franse kredietstatus hard aan. Sussende Duitse reacties kunnen niet verhullen dat dit een nederlaag is voor Sarkozy.

Het was verwacht, en toch kwam gisteravond de afwaardering van Frankrijk door kredietbeoordelaar Standard & Poor’s, van AAA naar AA+, op een symbolisch moment: precies honderd dagen voor de eerste ronde van de presidentsverkiezingen op 22 april.

De adviseurs van president Nicolas Sarkozy hoopten aan afwaardering te ontsnappen omdat afgelopen week enkele Europese landen haast probleemloos nieuwe leningen plaatsten. Toen kredietbeoordelaar Fitch woensdag aankondigde af te zien van een afwaardering, zou Sarkozy op de ministerraad hebben gezegd: „Zien jullie wel, we zijn op de goede weg.”

Hoe hard zijn ministers op alle tv-zenders ook hun best deden de afwaardering te relativeren, het is slecht nieuws voor Sarkozy. Hij heeft van een harde aanpak van de crisis zijn belangrijkste thema gemaakt, in de hoop herverkozen te worden. Nooit eerder was een president zo kort voor de verkiezingen zo impopulair: in alle peilingen verliest Sarkozy kansloos van zijn socialistische uitdager François Hollande.

Enkele maanden geleden liet Sarkozy zich nog live op de grootste televisiezenders interviewen over de crisismaatregelen. Maar gisteren liet hij het vuile werk opknappen door secondanten. Minister van Budget Valérie Pecresse, ook woordvoerder van de regering, liet weten de afwaardering slechts symbolisch te vinden en zei dat Frankrijk probleemloos zijn schulden kan afbetalen.

Minister van Economie en Financiën François Baroin verzekerde dat de afwaardering niets verandert omdat de markten die al hadden ingecalculeerd. Baroin zei dat er geen nieuwe crisismaatregelen komen omdat dit niet nodig is, en dat president Sarkozy en premier François Fillon doorgaan op de ingeslagen weg. Sommige adviseurs van Sarkozy zijn ervan overtuigd dat deze politieke storm binnen 48 uur is overgewaaid, als de Fransen merken dat de minieme afwaardering concreet niets voorstelt.

Voor Sarkozy is de afwaardering een haast persoonlijke nederlaag. Hij profileerde zich de afgelopen maanden als de enige politicus die dankzij besparingen de triple A voor Frankrijk kon behouden, in tegenstelling tot de spilzieke socialisten of de dagdromers van het rechts-nationalistische Front National die uit de euro willen stappen. Zeker na het akkoord met bondskanselier Merkel, in december vorig jaar, zag Sarkozy zichzelf als de man die de kredietbeoordelaars te slim af was geweest. Tegelijkertijd zei Sarkozy dat afwaardering wel erg zou zijn, maar „niet onoverkomelijk”. Baroin hield gisteren dezelfde lijn aan: niet leuk, maar zeker geen catastrofe.

In plaats van samen met Duitsland het voortouw te nemen in de redding van de euro, dreigt Frankrijk nu een deel van het probleem te worden. Uit Berlijn kwamen gisteravond al sussende reacties, ter ondersteuning van de Fransen. Michael Fuchs, een vooraanstaande christen-democraat, noemde de beslissing van S&P politiek gemotiveerd. Minister van Financiën Schäuble zei dat Frankrijk ondanks de afwaardering op de goede weg is. Hoe zalvend de Duitsers ook reageren, Sarkozy heeft gisteren pijnlijk gezichtsverlies geleden en moet nu verzwakt naar de volgende eurotop eind deze maand. Maar in tijden van crisis is Sarkozy soms op zijn best, hij is veel meer een man van daden dan woorden.

Voor de socialistische oppositie, die Sarkozy al maandenlang neerzet als de president van de oplopende staatsschuld, was het gisteravond gemakkelijk scoren. Partijleider Martine Aubry en parlementslid Jean-Marie Le Guen mochten in afwachting van de reactie van presidentskandidaat François Hollande al een voorschot nemen: ze hadden het over de ‘triple mislukking’ van Sarkozy: mislukte economische politiek, mislukte aanpak van de crisis, en een sociale mislukking, omdat mogelijk ook gezinnen nu duurder zullen moeten lenen, en getroffen zullen worden door nieuwe besparingen.

Toch zullen de campagnestrategen van Sarkozy’s UMP proberen een deel van de schuld in de schoenen van de socialisten te schuiven: door erop te wijzen dat sinds 1974 geen enkele Franse regering, ook geen socialistische, een evenwichtige begroting heeft ingediend. Ook zal rechts proberen te stellen dat de afwaardering een waarschuwing is voor een mogelijke socialistische overwinning in mei. De voorzitter van het parlement zei donderdag al dat een ‘verkeerde’ keuze in mei voor Frankrijk dezelfde sociale gevolgen zou kunnen hebben als een oorlog.

Lachende derde is Marine Le Pen van het Front National, die nu al in de peilingen meer dan 20 procent scoort. Zij ziet in de afwaardering het failliet van heel de traditionele Franse politiek, waarbij Frankrijk steeds meer aan soevereiniteit inboet. Le Pens pleidooi voor afschaffing van de euro kan rekenen op de goedkeuring van eenderde van de Fransen. Van de arbeiders overweegt 60 procent op het Front National te stemmen, zo bleek afgelopen week uit een peiling. Ook bij de lagere middenklasse wint het FN aanhang. De vrees voor nieuwe besparingen kan hen definitief in de armen van Le Pen drijven.

Bonne Année!: Z&Z, pagina 18-19