Maar er is ook goed nieuws

Een nieuwe verzekering zorgt dat iedere Mexicaan zijn ziektekosten kan betalen.

Niet alleen de patiënt, maar ook de Mexicaanse economie profiteert.

Wie ziek is in Mexico denkt in groen en blauw. Groen is de kleur van privéziekenhuizen in Mexico, waar de middenklasse zorg krijgt op Europees niveau. Publieke ziekenhuizen zijn blauw geverfd en stonden altijd bekend om slechte zorg in overbevolkte, vervallen gebouwen.

Blauwe patiënten dezelfde goede zorg geven als groene, dat is de missie van Miguel Gonzalez Block, directeur van de onderzoeksafdeling van het nationale instituut voor gezondheidszorg van Mexico. Zijn belangrijkste wapen is van papier: verzekeringen.

Binnenkort bezit iedere Mexicaan een verzekeringspasje voor ziektekosten, een mijlpaal waarvoor Gonzalez Block zich sinds de jaren zeventig inzet. Mede op zijn advies introduceerde Mexico in 2004 een volksverzekering, de Seguro Popular. Hij verwacht dat de overheid nog voor dit voorjaar aankondigt dat het is gelukt om het hele land te verzekeren.

Voor de Seguro Popular wordt niemand geweigerd. De overheid betaalt de premie van de armen. Om de kosten beheersbaar te houden wordt de behandeling beperkt tot een lijst van 300 noodzakelijke ingrepen.

Nu inmiddels vrijwel iedere Mexicaan verzekerd is, krimpt het financiële gat bij de blauwe, publieke ziekenhuizen. De stapels onbetaalde rekeningen slinken. Het onderscheid met de groene privéziekenhuizen begint te vervagen. „Voorheen weigerden de groene ziekenhuizen iedereen zonder verzekering”, zegt Gonzalez Block. „Maar nu brengen de blauwe patiënten geld met zich mee.”

De Seguro Popular is ook goed voor de Mexicaanse economie. Tot de invoering was de helft van de bevolking onverzekerd. Veel gezinnen raakten in de schulden nadat ze onverwacht in het ziekenhuis waren beland. Gonzalez Block: „Mensen raakten gevangen in een spiraal van armoede. Ze konden niet langer bijdragen aan de economische groei.”

Het Mexicaanse verzekeringsmodel is een voorbeeld voor andere landen, zoals China en de Filippijnen. Dat zegt Serge Heijnen van het Koninklijk Instituut voor de Tropen (KIT) in Amsterdam. Op hun uitnodiging is Gonzalez Block in Nederland. Volgens Heijnen voorkomt universele verzekeringsdekking, zoals nu in Mexico, dat gezinnen worden getroffen door ‘catastrofale gezondheidskosten’. De Wereldgezondheidsorganisatie berekende in 2010 dat hierdoor jaarlijks zo’n 100 miljoen mensen onder de armoedegrens vallen.

Overheden wereldwijd beseffen dat een gezonde bevolking cruciaal is voor een gezonde economie, zegt Heijnen. Met het KIT werkt hij aan de uitwisseling van informatie. Ook voor het Nederlandse systeem van verzekeringsplicht is interesse. Kort geleden bezocht een ambtelijke delegatie uit China het ministerie van Volksgezondheid in Den Haag.

Als landen kiezen voor een universeel verzekeringsmodel moet het minimumpakket dat de bevolking krijgt aangeboden wel in lijn zijn met de economische mogelijkheden. Heijnen: „In veel landen in Afrika zal het pakket minder uitgebreid zijn dan in Mexico. Maar met een universele dekking is er in ieder geval een basis: inentingen, kraamzorg, een lijstje medicijnen.”

In het Mexicaanse model krijgen ziekenhuizen een vergoeding per verzekerde patiënt. Dat stimuleert de instellingen om zoveel mogelijk mensen te werven voor de volksverzekering, terwijl onnodige ingrepen worden voorkomen door de lijst van 300 behandelingen. Voor de rest kunnen Mexicanen een aanvullende verzekering afsluiten.

Niet dat alle problemen zijn opgelost in de Mexicaanse zorg. Inheemse groepen, zoals de Maya’s, laten zich vaak niet verzekeren, ook al betaalt de overheid. Ze zijn onbekend met de volksverzekering of wantrouwen de moderne methoden van de ziekenhuizen. In het noorden van Mexico worden ziekenhuizen overspoeld door onverzekerde illegale Mexicanen uit de Verenigde Staten.

Toch is de volksverzekering volgens Gonzalez Block een grote verbetering vergeleken met het oude model. Het was geïnspireerd op Europa en ging voorbij aan de lokale omstandigheden in Mexico. Gonzalez Block: „Voorheen liepen onze verzekeringen via de werkgevers. Maar in een land als Mexico, waar miljoenen mensen in de informele economie werken, heeft zo’n model grote beperkingen.”