Kille ambitie is kaal

Een pruik (als we Tomas Ross moeten geloven), die tot hoed vernaaide kattenmand, en dan nog een hoofddoek eroverheen. Zou het niet verschrikkelijk warm zijn geweest? Het was in Abu Dhabi toch gewoon dik 25 graden. Dan zag de oplossing van Máxima er een stuk luchtiger uit. En eleganter. Onze koningin leek een beetje op de mannen die in oorlogsgebied bermbommen onschadelijk moeten maken. Alsof ze wist dat er een kleine explosie aan kritiek zou losbarsten.

In de tv-serie Beatrix, Oranje onder vuur wordt de koningin vertolkt door Willeke van Ammelrooy. Alom lof voor de manier waarop zij die rol neerzet. Onbegrijpelijk. Ze lijkt voor geen meter op Beatrix. Willeke maakt van de koningin een rokende, klagende, huilende en emoties voelende vrouw. Tikje ordinair zelfs. Een mens, volgens de Volkskrant. En dat klopt niet. Koningin Beatrix is geen mens.

Want Beatrix lijdt aan het kenmerkende euvel van vrouwen in hoge posities: kil en hard. Ander voorbeeld dat deze week in het nieuws kwam: Nurten Albayrak, die de werknemers van het COA deed sidderen en beven onder haar bewind. Of Maud Groenberg van Bureau Jeugdzorg Haaglanden/Zuid-Holland. Werknemers hebben geklaagd over haar harde stijl van besturen en er komt een onderzoek.

Het lijkt de prijs die ambitieuze vrouwen moeten betalen: het wordt je allemaal niet in dank afgenomen. Maar ze moeten wel. Onderzoek toont aan dat een vrouw pas als leider wordt gezien als ze veel harder optreedt dan een man.

Kunnen ze zich dan troosten met de gedachte dat ze een rolmodel zijn voor meisjes en vrouwen die hun hoofd stoten tegen het glazen plafond? Dat lijkt ook een illusie. Onderzoekers in Richmond keken naar het effect van vrouwen in hoge posities op studenten die de opdracht kregen om een groepje van drie personen te leiden dat was aangesteld om personeel aan te nemen. Achteraf werd gevraagd hoe ze hun tijdelijke rol als leider hadden ervaren. De studenten die voorafgaand aan het experiment een biografie van een bekende vrouwelijke news anchor of supreme court justice hadden gelezen, vonden dat ze de opdracht een stuk slechter hadden uitgevoerd dan studenten die een biografie van een man hadden gelezen. Ook vonden ze het moeilijker en voelden ze zich minder waard. Blijkbaar kan een te ambitieus rolmodel ook averechts werken.

Eigenlijk dus maar goed dat onze koningin zich liet verlagen tot het dragen van het symbool voor vrouwenonderdrukking: de hoofddoek. Als Albayrak die nou ook omdoet, ziet iedereen haar bij het COA vast weer zitten.

Victor Lamme