Het einde van de bank van Jiskoot

Met het besluit om te stoppen met de zakenbankdivisie strijkt RBS ook de vlag voor de ooit zo dominante divisie van ABN Amro. De erfenis van Wilco Jiskoot is niet meer.

De privatisering van KPN, de splitsing van Vendex KBB, de (omstreden) beursgang van Worldonline, de redding van Ahold, de verkoop van VNU. Er was een tijd – een lange tijd – dat grote Nederlandse concerns voor hun miljardentransacties niet om hem heen konden: ABN Amro-bankier Wilco Jiskoot. Hij was de grote dealmaker van Nederland, en ver daarbuiten. De onbetwiste aanvoerder van ’s lands belangrijkste zakenbank.

Gisteren kwam daar definitief een eind aan. Jan de Ruiter, leerling van Jiskoot en nu landenmanager van RBS in Nederland, moest aan zijn tientallen analisten, aandelenhandelaren en fusie- en overnameadviseurs het droeve bericht melden dat de tent gaat sluiten. Moederbedrijf Royal Bank of Scotland in Londen, sinds 2007 eigenaar van de oude zakenbankdivisie van ABN Amro, heeft een ingrijpende strategiewijziging aangekondigd: stoppen met investment banking – en als dat lukt, verkopen – en doorgaan met kredietverlening en consumentenbankieren. Wereldwijd zullen 3.500 banen sneuvelen, waarvan naar schatting rond de zeventig in Nederland.

„Een spijtige dag”, sprak De Ruiter tot zijn manschappen. Hij heeft hen beloofd zich te zullen inzetten om hen zo goed mogelijk terecht te laten komen. RBS heeft het voornemen om de zakenbankactiviteiten als één geheel te verkopen. De Ruiter blijft in Nederland achter met iets minder dan 1.500 mensen, die zich bezighouden met internationaal betalingsverkeer en kredietverlening.

De erflater zelf voelde gisteren geen bijzondere emoties. „Ik heb jaren geleden al afscheid genomen”, zegt Jiskoot aan de telefoon. „De wereld is nogal veranderd, hè. Dan is het onvermijdelijk dat sommige grote banken dit soort pijnlijke beslissingen moeten nemen. Ik verwacht dat het niet alleen bij RBS blijft.” Persoonlijk raakt hem het einde niet. „Ik sta er echt te ver vandaan”.

Jiskoot (61) wist twee decennia geleden als directeur-generaal van de divisie Equity and merchant banking van ABN Amro dé grote zakenbank van Nederland te maken. Voor al uw emissies, fusies en overnames. Ook in Londen en het Verre Oosten.

Aan die dominantie kwam snel een einde toen de grootste bank van Nederland na een fel gevecht eind 2007 verkocht werd, en in drie moten werd gehakt door drie (half-)buitenlandse banken: Santander, Fortis en Royal Bank of Scotland. De laatste nam voor 14 miljard euro de vermaarde internationale zakenbankdivisie van ABN Amro over, de bank van Jiskoot.

De oude meester zelf bleef nog even aan als adviseur van de Britse bank, die in één klap met tweeduizend mensen in Nederland aanwezig was. Dat adviseurschap hing in belangrijke mate aan Jiskoots grootste talent: handenschudden. Hij kende iedereen, en iedereen kende hem. Maar RBS wist dát specifieke netwerk niet lang vast te houden. Met uitzondering van Jan de Ruiter verdwenen de meeste van ABN Amro overgekomen topbankiers na niet al te lange tijd: Alexandra Schaapveld, Michiel de Jong, Rutger van Nouhuys en vele anderen. Ook adviseur Wilco Jiskoot koos een eigen weg. Hij werd zelfstandig fusie- en overnameadviseur (onder meer bij de ondernemers Marcel Boekhoorn en Dik Wessels), hier en daar commissaris en blies als mede-eigenaar de kleine zakenbank Oyen & Van Eeghen nieuw leven in.

RBS Nederland zou niet langer heersen op de markt voor grote aandelenemissies en grensoverschrijdende fusies. Andere partijen sprongen handig in op het verlies van het oude ABN Amro: ING wist zijn positie te versterken, net als Rabobank. Voor de kleinere transacties kwamen verschillende advieskantoren op (Boer & Croon, KPMG) en zelfstandige ‘boetieks’ (Quore, Leonardo & Co). Een blik op de zogeheten league tables leert dat de grote internationale banken de Nederlandse fusie- en overnamemarkt domineren. Goldman Sachs, JP Morgan, UBS, en Merrill Lynch/Bank of America bedienen allemaal de grote Nederlandse multinationals. Daar zijn enkele kleinere spelers bijgekomen, als Deutsche Bank, Lazard en Leonardo & Co.

RBS Nederland deed hoe langer hoe minder deals. De laatste in het oog springende transacties waarbij de opvolgers van Jiskoot betrokken waren, dateren van vóór 2011: de overname van Smit door Boskalis, de overname van PcM door De Persgroep en de overname van Super de Boer door Jumbo. Vorig jaar leidde RBS de verkoopveiling van Hema, maar die trok eigenaar Lion Capital bij gebrek aan belangstelling terug.

Hoe nu verder? De verkoop van alle zakenbankactiviteiten van RBS vanuit Londen zal in een sterk gekrompen (en nog steeds krimpende) markt een moeizaak proces zijn. Er zijn in het huidige, onzeker economische klimaat nu eenmaal veel minder transacties. „Een zakenbank verkopen is nu eenmaal lastig”, zegt een voormalige ABN Amro-bankier. „Het gaat om mensen met ervaring, een netwerk, niet om een fabriek.” Hij denkt dat de nu uitgerangeerde RBS-bankiers vooral met zichzelf zullen moeten gaan leuren. „Het wordt druk voor headhunters.”

Is het huidige ABN Amro niet een optie, de staatsbank van Gerrit Zalm? Zij heeft, op een lager pitje, de ambitie om Nederlandse bedrijven met alle mogelijke dienstverlening te bedienen, ook internationaal, nooit verloren. „Een aardig idee”, zegt een woordvoerder, „maar dat plan is niet aan de orde.”