Goeie werkgever wacht niet op vlam in de pan

Goed werkgeverschap is zoiets als appeltaart en moederschap. Is iemand daar tegen? Niemand is tegen.

Zelfverrijking aan de top? Is iemand voor? Niemand is voor.

Tussen deze twee uitersten moet Nurten Albayrak laveren en procederen. Zij is eind september 2011 door de raad van toezicht op non-actief gesteld als bestuursvoorzitter van COA, het Centraal Orgaan Opvang Asielzoekers. Een krimpend bedrijf op een krimpende ‘markt’. Albarak vocht terug, verloor bij de rechter, maar won deze week bij het gerechtshof en kan per 1 maart weer aan de slag.

Haar strijd illustreert haar ambivalente positie. Zij is werkgever én werknemer. Zo werkt dat in de top van het bedrijfsleven én de semi-publieke sector met zijn duizenden zelfstandige stichtingen zoals scholen, zorginstellingen, woningcorporaties en het COA.

Als werkgever zou zij een angstcultuur hebben geschapen en despotische gedrag vertonen. Onderzoek loopt.

Maar Albayrak is zelf ook werknemer. Zij is in dienst van het COA. Haar formele werkgever is de raad van toezicht, die onder leiding stond van Loek Hermans, een VVD-coryfee met een scala aan bestuursfuncties in de private en (semi)publieke sector. Een stap daarachter staat minister Gert Leers (Immigratie en Asiel; CDA), die na een structuurwijziging meer formele bemoeienis krijgt met COA.

De beloning van werknemer Albayrak was stante pede gratis schieten. Hoeveel ton vangt ze? Wat voor auto rijdt ze? Zelfverrijking! Toen bleek dat de uitbetaalde bedragen, de openbaar gepubliceerde bedragen én de aan Leers gemelde bedragen niet met elkaar spoorden is „her en der de vlam in de pan geslagen”, concludeert het gerechtshof.

Inmiddels is duidelijk dat niet de cijfers, maar de ondoorgrondelijke regels over de beloningen in de (semi)publieke sector en de paniekerige stemming van diverse belanghebbenden voor daverende, maar onnodige escalatie hebben gezorgd. Leers boos, Albayrak boos, Hermans weg.

Het gerechtshof stelt de feiten vast: Albayrak verdiende 210.880, 54 euro salaris, vakantiegeld en eindejaaruitkering voor 40 uur werken. Dat is boven de Balkenende-norm, maar binnen het nieuwe richtsnoer in de (semi)publieke dienst van 223.666 euro.

Toch is de zaak hiermee niet afgedaan. Organisaties als COA moeten de beloning van topfunctionarissen boven de Balkenende-norm in hun jaarverslag openbaar maken. Dat doet COA niet. Het laatste jaarverslag op de website is over 2009. Rijkelijk gedateerd. Over topbeloningen geen woord.

Uit het arrest van het gerechtshof valt op te maken dat COA als werkgever van Albayrak tekort is geschoten. Daarom mag ze weer aan de slag, maar dat zal gezien het onderlinge vertrouwensverlies niet werken. Dat wordt straks een gouden handdruk. Weer een rel.

In topbeloningen zit een ongrijpbaar bedrag als compensatie van dit soort afbreukrisico’s, die in de publieke dienst extra hoog zijn. Het gaat om publiek geld. Matiging staat voorop. Het kabinet wil 75.000 euro als maximum bij ontslag. Maar dat veronderstelt goed werkgeverschap. Als dat er aantoonbaar niet is, zal de rechter meer geld aan werknemers moeten kunnen toewijzen. Anders krijg je scheve machtsverhoudingen, meer vechtzaken, meer modder smijten. Werkgevers, voordat de vlam in de pan slaat, bedenk: stuur geen mail, stuur een mediator.

menno tamminga