De Federal Reserve speelt spel volgens andere regels

De twaalf regionale afdelingen van de Federal Reserve, het Amerikaanse stelsel van centrale banken (kortweg 'Fed'), geven het ministerie van Financiën 77 miljard dollar van hun winst over 2011. Dat is net iets minder dan het record van een jaar geleden en driekwart van de winst die alle 'gewone' banken van het land in een jaar hebben verdiend, aldus de Federal Deposit Insurance Corp (FDIC). Het maakt nogmaals duidelijk dat de Amerikaanse centrale bank dezer dagen een grote speler is, ook al gelden voor haar andere regels.

De Fed heeft in 2011 84 miljard dollar aan rente geïnd op de effecten die zij op haar gigantische balans heeft staan. Die vertegenwoordigden vorige week een waarde van zo'n 3 biljoen dollar, wat aangeeft dat de Fed een rendement op zijn bezittingen heeft geboekt van ongeveer 2,7 procent na onkosten. De duizenden 'gewone' Amerikaanse banken, met ruim vier maal zoveel bezittingen op hun gezamenlijke balans, hebben in de negen maanden tot september vorig jaar slechts de helft daarvan verdiend vóór belastingen, aldus de FDIC. De grootschalige aankopen door de Fed van staatsobligaties, door de overheid gegarandeerde hypotheekobligaties en andere effecten hebben van de bank een kracht gemaakt waarmee rekening moet worden gehouden op de markten waarop zij actief is. Sommige critici van de Fed vinden dat de bank deze markten zelfs verstoort.

Maar de centrale bank, die onder leiding staat van Ben Bernanke, heeft andere doelstellingen dan de andere spelers. Het streven van de bank is erop gericht de inflatie laag te houden, en de werkgelegenheid op peil. De groei van haar balans en de enorme interventies die zij heeft gepleegd waren bedoeld om de Amerikaanse economie te schragen, deflatie te voorkomen en het banenverlies zo klein mogelijk te houden.

De beleidsdoelstellingen van de Fed, die dus geen winstmotief vertegenwoordigen, geven de bank een aparte status. Dat geldt ook voor haar kostenstructuur. De operationele onkosten van haar regionale afdelingen, los van alle bedragen die al door andere overheidsinstellingen voor hun rekening zijn genomen, bedroegen in totaal 3,4 miljard dollar. In nominale zin komt dat neer op ongeveer 4 procent van de netto rente-inkomsten. Zakenbanken keren meestal zo'n tien maal dat percentage van al hun inkomsten uit aan vergoedingen voor hun bankiers. Zelfs de betrekkelijk nuchtere bank Wells Fargo meldde dat de salarissen en bonussen in de eerste negen maanden van 2011 ongeveer een derde van de totale netto-inkomsten bedroegen.

Uiteraard kunnen particuliere banken en de Fed niet echt op deze manier met elkaar worden vergeleken. Maar Bernanke geeft zijn bankiers tenminste geen grote bonussen op grond van de rendementen die zij behalen. Mensen die twijfels hebben over de grote rol die de Fed op de markten speelt, kunnen wellicht enige troost putten uit het feit dat vrijwel alle rente-inkomsten van de bank naar het ministerie van Financiën toevloeien.

Richard Beales

Vertaling Menno Grootveld