Beatrix ging door roeien en ruiten. En dat met een kopvod om

Een staatsbezoek aan islamitische Golfstaten, een hoofddoek, politiek commentaar daarover, een koninklijke zucht, gepaard met het woord ‘onzin’ en daar weer gedoe over. Soms is het Nederlandse debat zo pavloviaans dat een voordracht uit een Dick Bruna-boekje volstaat: “Dat vrouwtje, dat daar loopt, zij heeft heel netjes om haar hoofd, een doekje geknoopt.”

Dick Bruna-boekje. Foto: Thijs Niemantsverdriet (redacteur Vrij Nederland)

Een staatsbezoek aan islamitische Golfstaten, een hoofddoek, politiek commentaar daarover, een koninklijke zucht, gepaard met het woord ‘onzin’ en daar weer gedoe over. Soms is het Nederlandse debat zo pavloviaans dat een voordracht uit een Dick Bruna-boekje volstaat: “Dat vrouwtje, dat daar loopt, zij heeft heel netjes om haar hoofd, een doekje geknoopt.”

Gevraagd naar de reuring die haar kleding - een zwart gewaad ook - had losgemaakt, antwoordde de vorstin: “Waar wordt een mens tegenwoordig nog door verrast?”

Als het voor haar geen verrassing was, dan heeft ze zich dus kunnen voorbereiden op het voorspelbare commentaar van Geert Wilders. En dan was haar ongebruikelijke terechtwijzing geen “slip of the tongue”, zoals de PvdA stelt, maar een koninklijk vonnis. Een effectuering van de tolerantie die zij in haar kerstredes bepleit. Goed voorbereid ook, twee keer zelfs, want in maart werd het staatsbezoek afgelast.

Haar zucht, helaas niet opgenomen maar wel waargenomen door de pers, betekent misschien nog wel meer dan haar woordelijke reactie. De laatste publieke zucht slaakte de koningin op 30 april 2009 nadat Karst T. een aanslag op haar, en de feestvierende onderdanen, had gepleegd. Als de koningin zucht is het haar ernst. Dan gooit ze zonder gêne haar grondwettelijke ‘onschendbaarheid’ en de ‘ministeriele verantwoordelijkheid’ te grabbel.

De ironie wil dat de meest onderdrukte vrouw van Nederland nu de Grote Gedoger provoceert, vanuit een islamitisch land en vanonder een hoofddoekje. Door roeien en ruiten ging ze, met dat ‘kopvod’ om.

Niet hoofddoek, maar zwart gewaad maakte Beatrix ‘overdressed’

Beatrix droeg ook het poldermodel uit, daar in Oman en de Verenigde Arabische Emiraten. Onder de hoofddoek droeg ze gewoon haar hoed: een vernuftig compromis. Het had haar gesierd als ze dit consequent had doorgezet: op sokken de moskee in, prima, maar draag die sokken dan wel over je schoenen. Dat zwarte gewaad had overigens niet gehoeven. Koningin Elizabeth II legde in 2010 een staatsbezoek af aan de Emiraten, gehuld in een crèmekleurig gewaad. “Een Brits koninklijk equivalent”, aldus SkyNews, die haar verslaggeefster wel in het zwart sluierde.

Problematisch is dat de koningin zich nu heeft gemengd in een verhit politiek debat over de islam. De vorstin had het bij de zucht en de terechtwijzing ‘onzin’ kunnen laten, maar ze voegde er nog aan toe dat de hoofddoek geen symbool van onderdrukking is. Dan kan ze net zo goed bij Pauw & Witteman tekst en uitleg komen geven.

Prinses Maxima doceerde vervolgens dat tweederde van de studenten en werknemers in Oman vrouw is en dat juist zij alle kansen hebben zich te ontwikkelen. Omaanse vrouwen beamen dat zelf ook, getuige video’s op YouTube. Maar is dat een graadmeter voor gelijkwaardige omgangsvormen tussen man en vrouw? Met hetzelfde gemak kun je dan stellen dat vrouwen in Nederland onderdrukt worden, omdat ze slecht zijn vertegenwoordigd in bestuurslagen en hun arbeidsparticipatie voor Europese begrippen laag is. In zo’n discussie wil je het Koninklijk Huis niet hebben.

Maak van staatsbezoek aan Nederland ook een wanvertoning

Wijzer was de korte reactie van minister-president Mark Rutte. “Koningin Beatrix respecteert bij een bezoek aan een moskee of ander godshuis de kledingvoorschriften die daarbij horen”, zei hij in reactie op vragen van de PVV. ‘Respect’, het meest uitgeholde begrip in Nederland. Daar kun je tenminste alle kanten mee op. Er wordt geen waardeoordeel meer mee uitgesproken.

Respect voor kledingvoorschriften is hetzelfde als respect hebben voor het Hollandse gehannes op Koninginnedag. Voor Beatrix is dat overigens een uitgelezen kans om de sultan en de sjeik een koekje van eigen deeg te geven: krijgt ze de twee moslimsdictators zo ver dat ze in een jutezak het Plein rondhupsen, dan ligt Wilders aan haar voeten. ‘Een trieste wanvertoning’, zullen de kranten in Oman en de Emiraten koppen, terwijl de islamitische leiders slechts respect toonden voor lokale gebruiken in een land waar vrouwen achterblijven op de arbeidsmarkt.

Eerder in deze serie:
Beatrix ageert tegen vraatzucht. Een kerstboodschap die iets te laat kwam
Zaken doen met Oman? Acht criteria voor de uitvoer van militair materieel
Dit moet Beatrix allemaal missen in Oman
Hoe de mantra van de tolerantie het debat smoort
Herover de rituelen op de gelovigen. Musea zijn nu gekkenhuizen

Volg @stevendejong op Twitter