Bam! Pas na de knal begint het verhaal

De ambitieuze dramaserie Lijn 32 is geïnspireerd op de Amerikaanse mozaïekfilm Crash. De levens van tien passagiers raken onbedoeld met elkaar verbonden.

Buslijn 32 gaat naar Zuider Amstel, lezen we op de voorkant. Maar ter hoogte van het gerechtsgebouw, waar een ultrarechtse politicus moet getuigen in een discriminatiezaak rondom een Antilliaanse vrouw, wordt de bus door een personenauto achtervolgd. De bus kantelt. De auto maakt een vervaarlijke schuiver, en vervolgens ontploft de bus. Zelfs binnen in het gerechtsgebouw blaast de klap iedereen omver. Maar op de vraag of er nog overlevenden zijn, volgt pas over acht weken het antwoord – nadat we, in de tussenliggende afleveringen, diverse passagiers heel wat beter hebben leren kennen.

Want zo zit Lijn 32, de nieuwe dramaserie van NCRV en KRO die zaterdagavond begint, in elkaar. Eerst de daverende dreun, die in andere series het slotakkoord zou zijn, en daarna pas de intrige. Als de eerste aflevering een minuut of tien op gang is, verschijnt het tekstje „zes weken eerder” waarmee de rest van de serie één lange flashback wordt. Opdat we te weten komen wie die mensen zijn, en waarom ze op die ene ochtend net in die ene bus zitten.

Het is een bont gezelschap: een Surinaams stel met een jongere broer die dreigt te ontsporen, een tv-presentator en een kunstenares met relatieperikelen, een Geert Wilders-achtige politicus (die uiterlijk trouwens meer op Wouter Bos lijkt), een bejaard echtpaar, een rechercheur van de inlichtingendienst en twee Marokkaanse jongens die we eerder een nepbom in het stadhuis hebben zien plaatsen. Dat is een pesterijtje uit wraak, omdat ze altijd overal de schuld van krijgen. Maar de AIVD brengt om strategische redenen in de openbaarheid dat het een echte bom was. En dat is het hoofdthema.

Volgens regisseur Maarten Treurniet, die kortgeleden nog de aandacht trok met zijn bioscoopfilm De Heineken Ontvoering, moest dit een serie worden „die de maatschappelijke angst niet voedt, maar juist aan de kaak stelt”. Lijn 32 komt voort uit een wedstrijd die het subsidieverstrekkende Mediafonds in 2005 uitschreef om kwaliteitsdrama te bevorderen. De winnaar werd het plan voor de vorig jaar uitgezonden reeks A’dam-E.V.A.. Maar onder de dertig ingezonden voorstellen bevonden zich nog twee andere finalisten: Lijn 32 en de plattelandsserie De geheimen van Barslet die komend voorjaar te zien zal zijn. Treurniet ontleende zijn idee aan het mozaïekmodel van de film Crash, waarin regisseur Paul Haggis allerlei mensen in Los Angeles betrok bij een met racisme beladen verhaal dat begon en eindigde met een botsing op de snelweg. Toen die film hier draaide – eveneens in 2005 – schreef deze krant dat „een Nederlandse versie van de film akelig voorstelbaar” zou zijn.

„Het oorspronkelijke A-viertje waarop Maarten Treurniet destijds de structuur van de serie heeft beschreven, is in essentie helemaal overeind gebleven”, vertelt Brigitte Baake, eindredacteur drama bij de KRO. „Natuurlijk gaat het bij ons om heel andere mensen in een heel andere wereld dan die in Crash, maar de onderliggende thema’s, over maatschappelijke vooroordelen en angst, zijn dezelfde.” Ze verwerpt de kritiek van tv-recensent Walter van der Kooi die dit najaar in een dramaspecial van het weekblad De Groene schreef dat in de verschillende personages soms „de tekentafel” nog zichtbaar is. Met andere woorden: omdat elke figuur model moet staan voor een bepaalde bevolkingsgroep, zou het resultaat nogal schematisch zijn. „Waar ik juist trots op ben”, reageert Baake, „is dat het goed is gelukt alle personages een rijk leven te geven, waarvan je als kijker ook nog een deel zelf kunt invullen.” De hoofdrollen worden gespeeld door ervaren acteurs als Waldemar Torenstra, Marcel Musters, Peter Blok en Elsie de Brauw en de debuterende Aziz Akazim en Anouar Ennali.

Op het eerste gezicht doet de serie enigszins denken aan A’dam-E.V.A. – niet alleen wegens de vergelijkbare mozaïekvorm, maar ook door de beelden van het zonovergoten Amsterdam dat ook hier het decor vormt. „Het had van mij een andere stad mogen zijn”, verklaart Baake, „maar Amsterdam is natuurlijk wel de grote stad die we voor dit verhaal nodig hadden, en ook de culturele smeltkroes”. Bovendien is er een praktische reden voor de populariteit van de hoofdstad als locatie, zegt ze: „Bijna iedereen woont in Amsterdam, zodat het enorm veel reistijd scheelt als je de opnamen ook daar maakt. En daarmee win je dus opnametijd, zo eenvoudig is het. Die afweging moeten we telkens maken. We zijn nu bijvoorbeeld bezig een nieuwe politieserie op te zetten en ook daarbij is de vraag: móét het wel in Amsterdam? Liever niet, als het aan mij zou liggen. Maar lastig is dat wel.”

Eerder heeft die praktische voorkeur voor Amsterdam bij andere series wel eens tot curieuze situaties geleid. Zo werd Rotterdam weliswaar prominent in beeld gebracht in de politieserie Spangen (TROS, 1999-2006), maar zodra de handeling zich binnenshuis afspeelde, werden die opnamen gemaakt in een studio in Amsterdam-Noord. Inclusief de vele scènes in het politiebureau. En datzelfde geldt voor de huidige TROS-serie Flikken Maastricht: buitenshuis speelt Maastricht de hoofdrol, maar alle interieurbeelden worden in de buurt van Amsterdam vervaardigd.

Lijn 32 schaart zich intussen in de rij van kwaliteitsseries die de laatste jaren op de Nederlandse televisie steeds gebruikelijker zijn geworden. Mede door de wedstrijd van het Mediafonds en extra budgetten van de omroepen lijkt dat aanbod dit seizoen een hoogtepunt te beleven. De vraag is alleen of er na de zomer, als de bezuinigingen toeslaan, weer een stap terug wordt gezet. „Persoonlijk ben ik heel optimistisch”, antwoordt Brigitte Baake. „Het volume zal wel iets achteruitgaan. Als er nu op Nederland 1 vier à vijf series worden uitgezonden, zal dat er straks misschien eentje minder zijn. Maar we hebben de laatste tien jaar een enorme stap naar een hoger niveau gezet. En die kwaliteit zal behouden blijven.”

Lijn 32, 8 afleveringenVanaf morgen op Ned.2, 20.15-21.10 uur.