All inclusive

Vas de Groot is opmerkelijk goedgemutst, als je bedenkt dat hij sinds zijn twaalfde letters uit grafstenen hakt. Hij komt uit een geslacht van steenhouwers, waar de oudste zonen sinds generaties Vas heten. Even zocht hij nog een andere weg, hij bestierde kort een hondenkapsalon, maar een zwarte poedel waarvoor een baasje steeds rode nagellak vroeg, deed de deur dicht.

Nu heeft hij Steenhouwerij Alvasco, pal naast de Rotterdamse Van Brienenoordbrug. In een oud huisje, waar het naar koffie ruikt, liggen marmer, graniet en koperen roosjes naast een gehavend Jezusbeeld. De wc bereik je slalommend tussen de grafzerken.

Als kind leerde hij eerst lijntjes hakken, daarna rondjes, dan alles precies gelijk. In zijn vaders werkplaats stonden een man of tien stenen te zagen en polijsten. Nu gebeurt dat allemaal in China. Vas bedenkt en belettert.

Hij kan weer creatief zijn: begraafplaatsen laten hun strenge regels varen, nu ze leeglopen, omdat iedereen wil cremeren.

Begraafplaatsen organiseren zelfs allerlei entertainment om mensen te trekken, zoals in december, op St. Laurentius in Rotterdam. De website van die begraafplaats lokte klanten met „fakkels en vuurkorven”, met de onvermijdelijke wensboom en dwarsfluitmuziek. Men mocht lichtjes neerzetten, er waren „dansende ballonnen”, en warme chocolademelk en glühwein toe. De bisschop kwam ook.

„Crematoria gaan daar hard tegenin met het koffie- en cakegebeuren”, zei Vas. Aan het samenzijn na afloop valt nog veel te verdienen. Sommige crematoria gingen al verbouwen. Ze worden halve horecagelegenheden met wijn en lekkere hapjes.

Er is nu een website opgericht tegen reclame van uitvaartondernemers – op de urn, de rouwauto, de grafsteen. Vas de Groot ziet ook dat steenhouwers stiekem een stickertje op hun monument plakken. Hij zou dat eigenlijk ook wel willen, maar dan „als een kunstenaar, die zijn werk graag wil signeren”. Toch doet hij het niet.

De grote uitvaartverzekeraars heten Yarden, Monuta en Dela, die hebben de grote begrafenisondernemers inmiddels zo’n beetje opgekocht, en nemen nu de begraafplaatsen over. In Rotterdam hangen bij het crematorium aan de Maeterlinckweg al vlaggen en naamplaatjes van Yarden. Steeds vaker vergoeden verzekeraars ook alleen nog uitvaarten die worden besteld bij hún ondernemers: de begrafenis als all inclusive. „Je wordt daar getild”, zei Vas de Groot.

Hij blijft liever klein. „De mensen die bij mij komen, die hebben hun leven lang kilometers omgefietst, omdat de boter daar een paar cent goedkoper was.” Maar hij sluit niet uit dat de steenhouwerijen binnenkort toch aan de beurt zijn en worden gekocht door verzekeraars. Dat mensen dan ook hun grafsteen daar moeten kopen.

Hij maakte op zijn achtentwintigste het grafmonument voor Ien „een beetje integer bestaat niet” Dales, de minister van Binnenlandse Zaken.

„Zij probeerde de begrafeniskluwen nog te ontwarren”, zei Vas. „Maar ze heeft dat niet meer kunnen afmaken.”