Twee bier graag, ober. En geef er zelf ook één

Geld lenen, en daarvoor betaald krijgen. Het overkwam de Duitse overheid deze week. Zij verkocht staatsobligaties met een looptijd van zes maanden aan beleggers. De belangstelling was dermate groot dat de stukken weggingen tegen een koers die zo hoog was, dat de effectieve rente minus 0,01 procent bedroeg. Beleggers betaalden letterlijk een, weliswaar klein, bedrag om 3,8 miljard euro aan het land te mogen lenen. Dat is de wereld op zijn kop. Alsof bondskanselier Merkel het café binnenloopt met de woorden: „Ober, twee bier, en geef er zelf ook één.”

Voor de Duitse overheid is het op het eerste gezicht goed nieuws. Ook de rente op staatsleningen met een langere looptijd bereikt laagterecords. Nederland, dat handig in het kielzog van de oosterburen weet te blijven, profiteert mee. Gisteren nog werd een lening met een looptijd van drie jaar in de markt gezet tegen slechts 0,853 procent.

De reden achter dit verschijnsel is minder gunstig. Duitsland is binnen het eurogebied een vluchthaven voor beleggers. Dat de rentevoeten zulke lage waarden bereiken of zelfs negatief worden, is een teken van enorme stress in de financiële sector.

Om banken te voorzien van geld dat ze elkaar niet of nauwelijks meer leenden, ging de Europese Centrale Bank onlangs over tot het lenen aan banken voor een looptijd van maar liefst drie jaar tegen slechts 1 procent rente. Dat was zonder precedent, en banken namen voor 489 miljard euro op. Maar vanmorgen bleek dat zij nu het recordbedrag van 486 miljard hebben gestald bij de ECB, tegen een verwaarloosbare vergoeding. Dat is vrijwel dezelfde hoeveelheid. Hoewel er technische verschillen tussen de bedragen zijn, illustreert het hoe muurvast de markt zit.

Voor Duitsland zelf lijkt dat vooralsnog geen probleem. De Duitse economie draait relatief het beste van de hele eurozone, de euro zakt door de crisis weg tot onder de 1,27 dollar per euro, hetgeen goed is voor de export. En de overheid leent tegen ongekend goede voorwaarden. Berlijn zal ervoor moeten oppassen hier een teken in te zien van het eigen gelijk: het net zo lang laten voortwoekeren van de crisis tot de andere eurolanden, met Frankrijk voorop, uiteindelijk aan alle Duitse eisen toegeven.

Dat is een gevaarlijk spel. De kloof tussen Noord en Zuid wordt er in euroland alleen maar groter op. Wat nodig is, is een oplossing van de crisis; die weliswaar strenge eisen stelt om herhaling in de toekomst te voorkomen, maar geen dictaat is. Daar is nog geen sprake van. Moet het vuur dus nogmaals oplaaien? De relatieve stilte waarin de eurocrisis deze weken terecht lijkt te zijn gekomen, is er een voor de storm.