Sluiten school maakt nog geen spookdorp

Sluiting van de laatste school in het dorp hoeft niet te leiden tot spookdorpen. Wel lijken dorpen die recentelijk hun school verloren sneller te vergrijzen. Dat blijkt uit onderzoek in opdracht van de provincie Zeeland en de Zeeuwse kinderopvangorganisatie Kibeo.

Door bevolkingskrimp zullen de komende drie jaar in het hele land zo’n 900 dorpsscholen verdwijnen. Dit stuit vaak op protest van de bewoners. Zeeland wilde weten of sluiting van de laatste school ertoe leidt dat de bevolking wegtrekt, waardoor spookdorpen ontstaan – een fenomeen dat zich heeft voorgedaan in Frankrijk, Italië en Spanje.

„Ons onderzoek laat zien dat een dorp na sluiting van de school een mooi en gewild woondorp kan blijven”, aldus onderzoeker Dick van der Wouw van het Zeeuws instituut voor sociale en culturele ontwikkeling Scoop. „Het nieuwe dorp kan ook een dorp zijn met een school op bereikbare afstand.”

Zeeland telt tien dorpjes zonder basisschool, blijkt uit het onderzoek Sluit de basisschool: sluit het dorp?. In zes dorpen verdween de laatste basisschool al meer dan 25 jaar geleden, vier verloren de school na 1996. In alle dorpen ervaren bewoners de leefbaarheid als ‘hoog’.

De zes dorpen waar de school al lang dicht is blijken tussen 1995 en 2010 niet sterker te krimpen en ook niet minder ‘economisch vitaal’ te zijn dan dorpen met een basisschool. Deze dorpen hebben zelfs het hoogste aandeel huishoudens met kinderen.

Anders is dit in dorpen waar de school op een recenter datum sloot. Serooskerke (Walcheren) en Noordgouwe (Schouwen-Duiveland) zitten zonder school sinds 1997 en 2006. Deze dorpen kennen een sterkere daling van het inwonertal dan dorpen met een school. De bevolking is er ook sterker vergrijsd en ze hebben meer gezinnen met jonge kinderen zien gaan dan komen. Of dit komt door de schoolsluiting staat volgens de onderzoekers niet vast. Het verlies van de school kan ook het sluitstuk van deze ontwikkeling zijn.

Uit buitenlands onderzoek blijkt dat spookdorpen vooral ontstaan doordat banen wegvallen. In Nederland gebeurt dit niet zo snel: de kleine afstanden maken het mogelijk op het platteland te wonen en in steden te werken.