Reis van president Pakistan voedt speculatie over coup

Het is niet voor het eerst dat er conflicten zijn tussen regering en leger in Pakistan. Een nieuwe machtsovername door het leger wordt niet uitgesloten.

Heeft de Pakistaanse president Asif Ali Zardari voorgoed de benen genomen naar Dubai uit vrees voor een militaire machtsovername? Die vraag rijst na de onverwachte aankondiging in Islamabad vanmorgen dat de president voor een privébezoek een dagje naar Dubai is gereisd. De timing wekt alom verbazing omdat de politieke crisis in Pakistan zich juist gisteren verder had toegespitst

Premier Yusuf Raza Gilani ontsloeg gisteren tot woede van het leger Naeem Khalid Lodhi, een gepensioneerde generaal die de hoogste civiele functie voor militaire zaken bekleedde, wegens „ernstig wangedrag en illegale handelingen”. Lodhi gold als een vertrouweling van de machtige legerchef, generaal Ashfaq Pervez Kayani. In plaats van hem benoemde Gilani een civiele ambtenaar.

De militairen reageerden getergd met een verklaring waarin ze dreigden dat dit „potentieel ernstige gevolgen voor het land” zou kunnen hebben. Waar die uit zouden bestaan, lieten ze in het midden. Kayani riep vanmorgen bovendien de legertop bijeen voor spoedberaad. Wat er op de agenda stond lieten woordvoerders niet los.

Dat de generaals graag van Zardari afwillen, lijdt weinig twijfel. Niets wijst er vooralsnog echter op dat ze op het punt staan zelf de macht weer over te nemen. Het land verkeert niet alleen in een politieke crisis maar is ook economisch in problemen geraakt. De schuld hiervan krijgt de civiele regering, wier bewegingsvrijheid zelfs in betere tijden altijd beperkt is gebleven. De militairen zouden dan ook volgens de meeste waarnemers liever een andere regering aan het bewind helpen, dan zelf de touwtjes in handen nemen.

Maar ze zijn niet van plan met zich te laten sollen door politici als Zardari en Gilani. De verhouding tussen de politieke leiders en de strijdkrachten, toch al niet hartelijk, is de laatste maanden verslechterd door het zogeheten ‘memo-gate’ schandaal.

Uit vrees voor een militaire staatsgreep zou de voormalige Pakistaanse ambassadeur in Washington, Hussain Haqqani, kort na de liquidatie van Osama bin Laden in mei een memo hebben verstuurd naar de Amerikaanse militaire top om hulp in het geval van een nieuwe militaire staatsgreep. Denkbeeldig was die kans niet. Sinds de onafhankelijkheid in 1947 heeft het leger dat al drie keer gedaan. In ruil, aldus het memo, zou de regering een deel van de machtige inlichtingendienst ISI willen ontmantelen, waarmee ook de CIA een gespannen relatie had.

Toen Zardari, de weduwnaar van de vermoorde Benazir Bhutto, een maand geleden naar Dubai ging wegens hartklachten, doken er ook al geruchten op dat hij niet zou terugkeren. Die bleken voorbarig. Twee weken later was hij terug.

Maar sindsdien heeft hij er nieuwe kopzorgen bij. Een daarvan is het Hooggerechtshof, dat Gilani gisteren dreigde uit zijn functie te zetten als hij geen stappen onderneemt tegen Zardari wegens beschuldigingen van corruptie. In 2009 had het Hof een wet die Zardari amnestie verleende voor corruptie, onwettig verklaard. Datzelfde Hooggerechtshof is bovendien – op verzoek van de strijdkrachten en tegen de zin van de regering – begonnen met een onderzoek naar ‘memo-gate’. Het maakt van Zardari een opgejaagde figuur.