Moorden, overal

Ze hangen aan bruggen. Ze liggen in greppels. Ze zijn in vuilniszakken gestopt, in kofferbakken , intact of in stukken gehakt. In Mexico worden per dag tussen de 40 en 50 mensen vermoord. Leden van rivaliserende drugskartels die zijn geliquideerd, maar ook onschuldige burgers. De kartels betreden de bovenwereld: ze persen ondernemers af, ontvoeren voor losgeld, vermoorden politici.

De Mexicaanse regering publiceerde gisteren nieuwe moordcijfers, 12.903 doden in de eerste negen maanden van 2011. Dat is 11 procent meer dan in dezelfde periode van 2010. Opnieuw een stijging, al loopt het aantal moorden minder snel op dan in voorgaande jaren. Van 2009 op 2010 steeg het dodental 70 procent, daarvoor 63 procent en 110 procent.

De teller loopt sinds eind 2006, wanneer de Mexicaanse president Felipe Calderón besluit het leger in te zetten tegen de kartels, het begin van de drugsoorlog. Het totale dodental, vijf jaar later: 47.515.

De cijfers zijn een statische abstractie van een chaos aan geweld. Onder de doden zijn drugshandelaren, politieagenten, journalisten, gemeenteraadsleden, militairen, migranten, kinderen en toevallige voorbijgangers. Niet iedereen kan worden geïdentificeerd, laat staan dat de daders worden gevonden.

Onderzoekers en burgers willen dat de regering meer openheid geeft over het geweld in het land, inclusief de rol van het Mexicaanse leger. Eind vorig jaar stelde Human Rights Watch vast dat de ordetroepen de mensenrechten schenden in hun strijd tegen de kartels. Verdachten worden gemarteld om tot een bekentenis te komen, vermeende bendeleden verdwijnen zonder spoor, aldus het rapport.

Mexico is niet het land met het hoogste moordcijfer ter wereld – in Latijns-Amerika zijn onder meer Honduras, El Salvador en Venezuela gevaarlijker – maar het geweld ontwricht de samenleving. De kartels chanteren lokale politici, infiltreren politiekorpsen en zaaien angst met hun gruwelijkheden. Bij lijken worden ‘narcoboodschappen’ achtergelaten: een waarschuwing voor een rivaliserend kartel, maar soms ook voor burgers. Pas op: dit is wat er met je gebeurt als je over ons schrijft, als je ons verklikt.

Bij de presidentsverkiezingen in juli wordt geweld een belangrijk thema. De drugsoorlog van Calderón en zijn centrumrechtse partij PAN wordt gezien als een mislukking, maar wat is het alternatief? De drugsbendes zijn machtig en zwaarbewapend, niets doen is geen optie. Maar het geweld van het leger schaadt het vertrouwen in de overheid. Als er weer een anoniem lijk wordt aangetroffen klinkt de vraag: kwam de kogel van een kartel of van het leger?

Ykje Vriesinga