Hoezo: David Bowie met pensioen? Dat pik ik niet

Pfff. Nu is het wereldnieuws dat David Bowie 65 is geworden. En Bowie doet niets meer, hoor, schreef de New Musical Express, hij is er klaar mee. Pensioen! Ik bespeurde een verlekkerde ondertoon: daar kun je het mee doen, ouwe. Dat ‘pensioen’ werd in Nederland nagebauwd en doorgegeven. Het irriteert me. Hoezo: Bowie-met-pensioen?

David Bowie hield op met optreden en hij schrijft geen songs meer. Dat kan. Hij werd 65. Het zal best. Maar die term pensioen pik ik niet.

O no, not me, I never lost control…

2012 is niet het jaar van Bowies 65ste. 2012 is: veertig jaar Bowies Ziggy Stardust (plus de spinnen van Mars), het album dat mij leerde dat muziek en poëzie een en hetzelfde zijn. Door zijn Aladdin Sane besefte ik het heilig moeten van het surrealisme. Verslaafd aan het album Station to Station merkte ik hoe popsongs hun initialen in je kunnen kerven, met een hart en een pijl erdoor. En toen Bowie de woorden ‘serious moonlight’ in mijn oor druppelde, smolt ik, hernieuwd vergiftigd en alweer gelukkig. Ik wrong me binnen bij zijn concerten. Ik benevelde me met zijn muziek, ik zoog op zijn woorden. En ik vrat zijn uiterlijk. Niet dat ik viel voor het Bowiekapsel (hennarood met een kuif, eh, doe maar niet). Maar met zijn tierende kostuums beleed hij een niet te ontwarren verstrengeling van man en vrouw en erotiek. En daar lust ik wel pap dan.

Bowie danst en showt en orakelt, in de herinnering van wie erbij was, en in de video’s, de films, de geluidsopnames. Wat hij deed, blijft gelden. Het is deel van ons, het houdt niet op door te zinderen. Kijk naar Bowie, en je ziet waar Lady Gaga, Viktor & Rolf, Walter van Beirendonck en na hen nog een hele rij jongens en meisjes het vandaan hebben.

Pensioen? Bowie? Kom nou! You’re face to face with the man who sold the world.

Goede kunst ontstijgt aan zijn maker. Het wordt een zwerfkei in het hunebed van de cultuur. Ook als niemand er meer op let, is het er toch. En soms is er iemand, in een andere tijd die later heet, die er verzot op raakt. Die schopt het dan terug, het leven in.

Vandaar dat ik in het Amsterdamse Muziekgebouw aan ’t IJ De buitengewone avonturen van Mr. West in het land der Bolsjewieken zie. Een film uit 1924, de tijd dat films zwegen. Hij is van de Rus Lev Koelesjov maar hij ziet er Amerikaans uit, met een zakenman (een soort Harold Lloyd) en een cowboy uit New York, in Moskou bedreigd door gesjochten oplichters. Er zijn achtervolgingen, veile vrouwen en vermakelijke ontwikkelingen. Tot slot zorgen stoere kerels met petten voor redding. Dat zijn de Bolsjewieken, waar de Amerikaan nu het goede van inziet: „Hang Lenin boven mijn bureau!” Propaganda, maar wat kan het schelen en trouwens, wat zijn de Amerikaanse pendanten dan?

Mr. West gleed af naar een curiosum dat naar vertoning kon fluiten. Gelukkig pikten componist Loek Dikker en Rotterdams Filmfestivaldirecteur Rutger Wolfson hem op. Ze gooiden de film op, vingen de film op hun schoen, schopten hem terug, en nu zit de zaal vol.

Mr. West begint, het Metropole Orkest zet in. Muziek van elastiek. Wat is die film mooi en wat swingt dat orkest. Toevallig zit ik naast Bob Zimmerman, componist en de smid van de filmmuziek die veertien Nederlandse componisten samen maakten voor Mr. West. Hij kan er niks aan doen, hij wipt van enthousiasme op zijn stoel. Dit is de tweede voorstelling, zegt hij. De eerste was een jaar geleden. Is dat niet karig voor zo’n evenement? Ja, dat vindt hij natuurlijk ook, maar het is er nu toch? En misschien is er een kans op Petersburg, en wie weet wordt het opgepikt voor een concertzaal elders in Nederland. ‘Einde’, zeggen Russische letters. Het publiek juicht. De film uit 1924 is springlevend.

In Londen zie ik De dame met de hermelijn van Leonardo da Vinci. Het is of hij tegen mij fluistert, over schoonheid, over macht, over het schilderen van een zacht roofdiertje dat geniet van een vrouwenhand. Dat de eeuwen vervlogen is geen punt.

(Time… He’s waiting in the wings, he speaks of senseless things, zingt David Bowie. Wanneer hij dat zong? Hoezo, doet dat ertoe?)