Het museum is van mij

Je mag het zeventiende-eeuwse schilderij nog net niet aanraken. Maar je mag de restaurateur ervan wel het hemd van het lijf vragen. Hoeveel lagen vernis zaten er op deze anatomische les? Wat gebruikt zij om die eraf te halen? En waarom zien die darmen eruit als kiwi’s?

In Museum Het Prinsenhof in Delft is een expositie met schilderijen van Michiel van Mierevelt (1566-1641). In een van de zalen wordt zijn anatomische les gerestaureerd, terwijl het publiek er langs loopt en vragen mag stellen. Dat is fijn, want daarmee wordt het museum aanraakbaar. Het laat de mensen zien die gewoonlijk achter de schermen werken en geeft het prettige idee: die kunst is ook van mij en er wordt goed voor gezorgd.

Musea zoeken manieren om spannender te worden. Dat vergt spraakmakende exposities, dat in de eerste plaats, maar dat was altijd al zo. Het vraagt ook nieuwe manieren van exposeren, zoals het Scheepvaartmuseum doet met een expositie gericht op de beleving van kleuters. Het levert musea steeds meer bezoekers op: vorig jaar opnieuw een record. Het Gemeentemuseum in Den Haag trok deze kerstvakantie 30 procent meer bezoekers, de wachtenden stonden er in een lange rij voor de kassa.

Maar creatieve exposities en meer bezoek zijn niet genoeg om de huidige bezuinigingsronde te overleven. Musea zijn bedrijven die goed gerund moeten worden en inkomsten moeten zoeken op de markt. En de raad van toezicht moet daarop toezien. Dat dit niet evident is, blijkt bij het Groninger Museum: nog vóór de bezuinigingen een miljoenentekort, door onder meer een verbouwing.

Een museumdirecteur moet niet meer alleen een goede collectioneur zijn en manager van zijn personeel, maar ook marketeer en fondsenwerver. Aan dat laatste besteden ze soms ruim de helft van hun tijd. Bezoekers merken dat niet, gelukkig maar.

Sommige theaters luisteren meer naar hun bezoekers. Musea kunnen dat ook doen. Deze bezoeker heeft alvast één wens. Bij de mummie-expositie in de Kunsthal en de mode-expositie in het Gemeentemuseum moet je een plattegrond bestuderen voordat je weet wat je ziet. Mogen er tekstbordjes bij alle objecten?