Europarlement: verdrag tast democratie aan

Het Europees Parlement heeft zware kritiek geleverd op een ontwerptekst van het nieuwe verdrag voor de eurozone, waarover 26 EU-landen onderhandelingen voeren. Vier europarlementariërs die betrokken zijn bij de onderhandelingen noemen de tekst „onacceptabel”, omdat de macht van de Europese instellingen zou worden ondergraven.

In een gezamenlijke verklaring zeggen de Belgische liberale oud-premier Guy Verhofstadt, de Duitse christen-democraat Elmar Brok, de Italiaanse socialist Roberto Gualtieri en de Frans-Duitse Groene politicus Daniel Cohn-Bendit dat de „democratische controle” op de besluitvorming op het spel staat. Zij vrezen voor de rol van het europarlement.

De vrees komt voort uit het feit dat het verdrag buiten de bestaande EU-structuren wordt gesloten. Het gaat om een intergouvernementeel verdrag van de 17 eurolanden en negen niet-eurolanden. De constructie werd gekozen nadat de Britse premier David Cameron in december een veto uitsprak over wijziging van de bestaande EU-verdragen. Zijn land zit nu aan als waarnemer bij de gesprekken van de 26 landen.

Frankrijk ziet de constructie als een kans om de macht van de Europese Commissie en het Europees Parlement uit te hollen. Volgens de europarlementariërs garandeert het verdrag niet dat „de normale procedures” worden gevolgd.

Het europarlement kan het verdrag niet tegenhouden, maar Europese leiders beloofden het parlement bij de onderhandelingen te betrekken. Volgende week wil het parlement in Straatsburg een resolutie aannemen over het europact, dat in maart moet worden ondertekend.

Het verdrag moet de begrotingsdiscipline in de EU versterken. In de laatste ontwerpversie zijn de begrotingsregels enigszins afgezwakt. Landen kunnen afwijken van het lange termijndoel van een maximaal begrotingstekort van 0,5 procent van het bbp, in het geval van een „uitzonderlijke gebeurtenis” of tijdens een „ernstige economische terugslag”. De uitzondering stond niet in eerdere versies van de tekst.

De meeste maatregelen in het verdrag, zoals de sancties voor tekortlanden, wijken niet af van de zogeheten ‘six pack’-begrotingswetten die vorig jaar al van kracht werden.

Toch is het verdrag politiek belangrijk. De Duitse bondskanselier Merkel eist van haar Europese collega’s dat zij zich eerst verdragsrechtelijk verplichten tot begrotingsdiscipline, voordat Duitsland mogelijk bereid zou zijn andere maatregelen tegen de eurocrisis te steunen. Merkel verzet zich vooralsnog tegen een grotere rol van de Europese Centrale Bank en tegen euro-obligaties.