Een zwarte dag dreigt voor internet

In de VS dreigt een omstreden wet tegen internetpiraterij te leiden tot een black-out van de populairste webdiensten. Dat moet politici overtuigen tegen ‘SOPA’ te stemmen.

Hoe zou de wereld eruit zien zonder Google, Facebook of Twitter? Misschien weten we dat op 18 of op 23 januari, twee data die worden genoemd voor een grootschalige online black-out.

Grote Amerikaanse internetbedrijven dreigen hun diensten plat te leggen uit protest tegen een ingrijpende wet die binnenkort wordt behandeld in het Huis van Afgevaardigden. De Stop Online Piracy Act (SOPA) is bedoeld om sites te blokkeren als daarop bijvoorbeeld bestanden worden aangeboden waarover geen auteursrechten zijn betaald.

Het is geen geheim dat SOPA uit de koker komt van de zogeheten ‘contentindustrie’, met name de filmsector in Hollywood. Die hoopt met rigoureuze restricties het aanbod van illegale kopieën uit het buitenland tegen te gaan en zo de dalende inkomsten uit de verkoop van dvd’s te keren. Dat kost Amerikaanse banen, is het argument.

Buitenlandse sites vallen buiten de huidige jurisdictie van de Amerikaanse wet, maar SOPA kan een soort digitale doodstraf uitroepen. Elke partij – ook een individuele artiest – die zegt schade te ondervinden van de inhoud van een website kan een klacht indienen, resulterend in een verregaande blokkade. Zelfs een onwelgevallige link naar een andere site zou voldoende kunnen zijn om de site uit de lucht te halen. Bovendien zou het hele domein (bijvoorbeeld google.com) uit de lucht gehaald moeten worden en mag de site ook niet meer te vinden zijn in zoekmachines of andere verwijzingen. Dan volgt de financiële doodsteek: een blokkade van de betaaldiensten en advertentienetwerken waarmee de verdachte website samenwerkt.

Zo’n wet zaagt aan de poten van het vrije web en zou funest zijn voor de diensten als Twitter, Facebook en YouTube; tussen de miljoenen dagelijkse uploads zitten ook veel illegale films. YouTube heeft een geautomatiseerd systeem om onrechtmatige bestanden te filteren, nota bene in nauwe samenwerking met Hollywood. Maar dit systeem is niet 100 procent betrouwbaar. Eén verkeerde video en YouTube.com gaat op zwart voor alle Amerikaanse bezoekers.

Hetzelfde geldt voor websites die online opslag aanbieden, zoals Rapidshare. Daar zijn links naar illegale, maar ook veel legale bestanden te vinden. Een site die onder vuur ligt heeft slechts vijf dagen de tijd om te reageren. Daarna valt het doek.

De invoering van SOPA lijkt op een klassieke tegenstelling tussen Hollywood en Silicon Valley, waar de technologiebedrijven morrelen aan bestaande verdienmodellen. Maar niet alleen de internetsector protesteert. Een groep vooraanstaande Amerikaanse hoogleraren schreef brieven naar het Huis van Afgevaardigden waarin in beleefde termen staat dat „deze gevaarlijke wet” zonder enige technische kennis is opgesteld.

Het voorgestelde systeem is namelijk zo lek als een mandje. Websites worden geblokkeerd op basis van hun naam (in tekst, op basis van het zogenoemde domain name system of DNS). Wie echter het werkelijke computeradres, een reeks van vier getallen, intoetst in de adresbalk kan alsnog bij de site. Stel: nrc.nl staat op de foute lijst. Dan kan de website alsnog via zijn ‘postcode’, in dit geval 62.112.238.21, probleemloos worden bezocht.

Veiligheidsexperts waarschuwen voor de onbedoelde effecten van SOPA. De wet grijpt in op de structuur van internet en heeft zo ook consequenties voor de beoogde invoering van een veiliger adressysteem genaamd DNSSEC (secure DNS). Dat moet voorkomen dat cybercriminelen eenvoudig verkeer naar bijvoorbeeld een online bank kunnen omleiden naar een nepsite. Veel internetters worden nu het slachtoffer van fraude omdat ze denken dat ze hun gegevens en pincode op de echte site van de bank invullen. Dat is dan echter een nagemaakte webpagina van oplichters.

Een belangengroepering van Google, Amazon, Facebook en honderden andere internetbedrijven, de Netcoalition, probeert uit alle macht te voorkomen dat SOPA wordt aangenomen. Het ultieme wapen is een staking van de populairste webdiensten van dit moment. De genoemde datum is 18 januari – de dag dat het Huis SOPA behandelt – maar het zou ook een week later kunnen zijn. Een dag later stemt de Senaat over een soortgelijke wet, PROTECT IP. Voluit: Preventing Real Online Threats to Economic Creativity and Theft of Intellectual Property.

Ook die wet is, zo vinden de tegenstanders, met een flagrant gebrek aan kennis opgesteld. Zelfs de Europese Commissie kijkt bezorgd naar de censuur die de Amerikanen zichzelf op dreigen te leggen. SOPA gaat nog verder dan het handelsverdrag ACTA, dat piraterij via internet en anderszins moet tegengaan.

De bedrijven uit Silicon Valley hebben inmiddels een alternatief wetsvoorstel opgesteld. Dat gaat echter niet ver genoeg in de ogen van de media- en filmindustrie. Hollywood heeft al zijn lobbykracht ingezet om SOPA er ongeschonden door te krijgen. Tegelijkertijd benadrukken de voorstanders dat de wet niet alleen de filmindustrie beschermt: er zijn ook veel websites die nagemaakte medicijnen en modeartikelen aanbieden en zo Amerikaanse bedrijven duperen. „Voorkom dat buitenlandse criminelen Amerikaanse banen stelen”, adverteerde lobbygroep Creative America afgelopen maand in enkele landelijke dagbladen.

In Las Vegas, op de gadgetshow CES, zijn de twee wetten het gesprek van de dag. Internetdiensten zijn inmiddels nauw verweven met de elektronicasector. Organisator Consumer Electronic Association is fel tegen SOPA en PROTECT IP, laat het de bezoekers weten. „Deze wetten roepen op tot meer rechtszaken tegen bedrijven. Dat ontmoedigt innovatie en dat kost dus banen. Bovendien bedreigen ze de vrijheid van meningsuiting op het web.”

CES-bezoeker Carl Franzen volgt de SOPA-kwestie voor zijn blog TPM. „De grootste vraag is hoe zo’n rare wet zo ver heeft kunnen komen dat hij bijna wordt goedgekeurd. Hollywood heeft nog veel te zeggen in Washington, maar nu komen de protesten op gang. Er is een website waarop je via een geautomatiseerd systeem politici kunt bellen om ze vragen te stellen over SOPA. En er is een app die aan de barcode van een product kan herkennen of de producent SOPA ondersteunt.”

Zo kun je met de Android-app Boycott SOPA in de supermarkt besluiten om toch maar geen Coca Cola te kopen, omdat dat bedrijf achter de omstreden wet staat. Deze online protesten hebben effect: het Amerikaanse internetbedrijf GoDaddy, dat domeinnamen registreert, stelde zijn mening over SOPA schielijk bij toen prominente klanten zoals Wikipedia hun account opzegden.