Zorg: een ziekenhuis doet veel meer dan SCP meet

Hoe meet je de prestaties van een ziekenhuis? Aan de vraag of en patiënt er langer of korter in ligt dan vroeger? Je zou willen weten: komt de patiënt er gemiddeld beter uit dan hij erin gaat?

Voor het ziekenhuishoofdstuk van het SCP-rapport hebben de onderzoekers tal van cijfers over de periode van 1972 tot 2008 vergeleken. Zoals: het aantal patiënten dat voor slechts één dag werd opgenomen (in 1985 10 procent, in 2008 ruim de helft); de loonstijging van verpleegkundigen (twee keer meer dan de inflatie); de kosten voor specialisten, apparatuur en medicijnen.

Conclusie: de uitgaven aan ziekenhuiszorg zijn enorm gestegen, van 1,9 miljard euro in 1972 tot ruim 20 miljard in 2008. Maar ziekenhuizen helpen mensen efficiënter dan vroeger. Zozeer, dat we best waar voor ons geld krijgen, vindt het SCP.

Essentieel bleken de investeringen in medische apparatuur. Die veroorzaken aan de ene kant meer kosten, want artsen kunnen meer ziektes en dus meer patiënten behandelen. Aan de andere kant drukken ze de kosten omdat ze het personeel ontlasten. Een echoapparaat dat voortdurend de hartslag van een baby volgt, ontslaat de verpleegkundige van de taak steeds zelf naar het hartje te gaan luisteren. Zij kan wat anders doen. Zo stijgt, in jargon, haar arbeidsproductiviteit.

Rijksbeleid is ook bepalend geweest: in de jaren 90 legde de overheid ziekenhuizen budgetten op. Was het geld op, dan werd er niet meer geopereerd. Dat leidde tot de gehate wachtlijsten.

Sinds 2005 hangen verzekeraars aan veel behandelingen een prijskaartje. Over die prijs onderhandelen ze met ziekenhuizen; bedoeling is zo de zorg goedkoper te krijgen.

Marktwerking is nu het devies. De overheid beperkt het aantal behandelingen niet meer, het ziekenhuis moet zich redden in een vrije markt. Daarom doen ze aan klantenbinding. Meer zorg en service bieden, ook als die overbodig is. Plas-, snurk- en hoestpoli’s. Een dure operatie in plaats van lokale verdoving. Omzet draaien met vrouwen die lijden aan incontinentie. En het wordt allemaal vergoed. Geen wonder dat in 2010 80 procent van de patiënten zei ‘zeer goed’ te zijn geholpen.

Ziekenhuiszorg wordt betaald door overheid en verzekeraars (premiebetalers) en dus door iedereen.