Portret van een richtingloze en geïsoleerde vrouw

The Iron Lady. Regie: Phyllida Lloyd. Met: Meryl Streep, Jim Broadbent, Richard E. Grant.In: 49 bioscopen.

„Ik ga nergens naartoe”, zegt de Engelse ex-premier Margaret Thatcher aan het einde van The Iron Lady. En dan pas valt het op dat zij de hele film al nergens echt naartoe is geweest.

De wonderlijk milde filmbiografie van een van de meest gehate en door anderen bewonderde politici van de twintigste eeuw van regisseur Phyllida Lloyd (Mamma Mia!) is vooral het portret van een geïsoleerde vrouw. Gevangen in interieurs. Of het nu de schuilkelder uit haar jeugd, de antichambres van de wereldpolitiek of het benauwde keukentje van haar Londense huis is. Het is mogelijkerwijs op te vatten als een beeld voor haar wereldvreemdheid. Dat lijkt in ieder geval zo vanuit het in de film gekozen vertelperspectief van de hoogbejaarde dame die lijdt aan een vorm van alzheimer en geplaagd door hallucinaties door haar appartement dwaalt. Zo af en toe verschijnt haar overleden man Denis om haar liefdevol toe te spreken en dan wordt de hele hapsnap herinneringencarrousel in beweging gezet.

Stukjes en beetjes krijgen we. Van haar jeugd als kruideniersdochter tijdens de Tweede Wereldoorlog. En de betovering van de conservatieve politicus Airey Neave die haar later zal aanzetten partijleider te worden. Van het huwelijk met zakenman Denis dat een stuk minder romantisch was dan zij zich in haar demente wanen herinnert. En een walsje met de Amerikaanse president Ronald Reagan. Snippers. Er zit geen lijn in en geen drama.

Toch is er natuurlijk wel een belangrijke reden om The Iron Lady te gaan zien en dat is Meryl Streep, die haar kunst met accenten en imitaties hier tot grote hoogten laat stijgen. Streep ís Thatcher. Sterker nog ze is misschien wel te goed voor Thatcher. Uit het temende dramatische materiaal dat zij in handen kreeg smeedde ze een Thatcher die aandoenlijk is, geestig, ironisch en niet gespeend van relativeringsvermogen. Je vraagt je bijna af waarom ze Thatcher nodig heeft om deze interessante vrouw te spelen. Vanwege haar naamsbekendheid?

Er is rondom The Iron Lady in Engeland veel discussie ontstaan, die zich afspeelt langs de vertrouwde lijnen van links en rechts, voor of tegen. Maar de echte vraag is of de film voor wie Thatcher niet op het wereldtoneel heeft meegemaakt nog wel enig referentiekader biedt. De echte makke van de film schuilt erin, dat zelfs met al het geniale acteerwerk van Streep (en de geweldige vermommingsklus die de schmink- en pruikenafdeling klaarde) ons weinig meer dan een fascinerende kopie wordt getoond. Een kopie van een vrouw. Van een filmbiografie verwacht je op z’n minst een visie. En dat is iets heel anders dan partij kiezen.