Onderwijs: rapport doet de realiteit eigenlijk geen recht

Zwemt het Nederlandse onderwijs nu in het geld, of niet? In het SCP-rapport valt te lezen dat ieder kabinet de afgelopen tien jaar meer geld heeft uitgegeven aan onderwijs. Tussen 1998 en 2009 stegen de uitgaven voor het basisonderwijs bijvoorbeeld met 50 procent. Natuurlijk, er was in die periode ook sprake van geldontwaarding, maar gecorrigeerd voor de inflatie gaat het dan nog altijd om een jaarlijkse stijging van 3,8 procent.

De samenstellers van het rapport schrijven dat het moeilijk is om te berekenen hoeveel het basisonderwijs precies opbrengt. De scores van de Cito-toets zijn daarvoor beperkt bruikbaar, omdat niet alle leerlingen daaraan hebben meegedaan. En uit internationale onderzoeken komt een gemengd beeld naar voren. De kwaliteit van het basisonderwijs is er in ieder geval niet significant op vooruitgegaan, aldus de auteurs.

Is dat eerlijk ten opzichte van leraren en bestuurders die zeggen erg hard hun best te moeten doen en die juist klagen over een tekort aan financiële middelen? Ja en nee.

Kleinere klassen of meer „handen in de klas”, waarin de afgelopen jaren veel is geïnvesteerd, hebben waarschijnlijk niet geleid tot betere leerprestaties, concludeert het SCP. In zoverre zou je dat geld als „verspild” kunnen omschrijven.

Hetzelfde geldt voor de lerarensalarissen. Die zijn het afgelopen decennium hard gestegen, maar de leraren zijn er niet zoveel bekwamer van geworden dat de prestaties op school opvallend zijn verbeterd.

Maar met deze interpretatie van de cijfers wordt de werkelijkheid tekort gedaan. Ten eerste hebben scholen te maken met andere kosten (onder meer huisvesting) en moeten leraren meer doen dan alleen lesgeven.

En verder: wat als er niet extra was geïnvesteerd in onderwijs? Als de klassen groter waren gebleven, hadden drukke kinderen misschien een zwaarder negatief effect op hun omgeving gehad. En als de lerarensalarissen niet waren verhoogd, was het wellicht moeilijker geweest voldoende docenten te vinden.

Achter de cijfers van het SCP zit de beleving van leraren en bestuurders, die vinden dat er van hen steeds meer wordt geëist. Nu de overheid moet bezuinigen, zal daarvoor misschien minder aandacht zijn. Politici en belastingbetalers zullen geneigd zijn meer ‘waar’ voor hun geld te eisen.