Muziek na de perfecte match

De muziek van de Ierse zangeres Lisa Hannigan wortelt in traditionele folk.

Vandaag en vrijdag staat ze op het Groningse festival Eurosonic.

De Ierse zangeres Lisa Hannigan werd vooral bekend als de duetpartner van Damien Rice. In veel van zijn nummers – met name de hit ‘9 Crimes’ – was haar stem de eerste die gehoord werd: een zachte, troostrijke fluisterstem die de luisteraar binnentrok in de heftige wereld van Rice, vol van verraad en existentiële driften.

Een tijdlang waren ze onafscheidelijk, maar in 2007 ging Lisa Hannigan solo. „Onze samenwerking had zijn beste tijd gehad”, zegt ze monter, over de verbintenis die op zeker moment ook van romantische aard was. „Dat was jammer, want in muzikaal opzicht waren we de perfecte match. Maar ik heb geen spijt, want we hebben gedaan wat we konden en los van elkaar zijn er nieuwe muzikale paden om in te slaan.”

Haar muziek is geworteld in traditionele folk, met akoestische instrumenten als het met de hand bediende harmonium en de mandoline. Bij haar promotiebezoek aan Amsterdam wijkt de ukelele niet van haar zijde: „Een mooi, handzaam instrument en omdat ik de tenorversie bespeel, heeft het een diepe klank.” Een purist is ze niet, want ze gebruikt ook elektrische gitaren bij haar ‘plinky plonk rock’, zoals ze haar muziek noemt.

Haar eerste album, Sea Sew (2008), werd muzikaal nog net zo vervuld van huisvlijt als de zelfgeborduurde hoesafbeelding. De opvolger Passenger brengt meer troeven in stelling: het album werd geproduceerd door de van Solomon Burke en Elvis Costello bekende Joe Henry en de tien nummers zijn perfecte popminiaturen met, opnieuw, een troostrijke uitwerking. ‘O sleep’ is een bezwerend duet met Ray LaMontagne en in het dramatische ‘Knots’ neemt de ukelele het op tegen een vurig strijkkwartet. „Het mooie van de ukelele is dat het zo’n vriendelijk instrument is, dat herinnert aan Hawaiï en piña colada’s en zonneschijn. Juist in dat nummer over angst en paniek wilde ik een contrast tussen het vrolijk geplingplong van de ukelele en het angstwekkende drama van de violen.”

Ze is geen virtuoos muzikant, vindt ze. Als ze liedjes schrijft, laat ze zich leiden door de inspiratie van het moment. „Ik stommel me meestal een weg door het akkoordenschema dat het best bij de melodie past, op gitaar of elk ander instrument dat me voorhanden komt. Als je heel goed gitaar kunt spelen, wordt een zangmelodie vaak bepaald door conventies over de noten die je met goed fatsoen bij een bepaalde akkoordenreeks kunt zingen. Ik laat liever mijn instinct bepalen hoe een liedje zich ontwikkelt, dan zien we later wel hoe het instrumentaal wordt ingevuld.”

Bij het serene ‘Little bird’ maakte ze een videoclip die opvalt omdat Hannigan het vier minuten lange lied zonder ademhalen onder water lijkt te zingen. „Het nummer werd vier keer versneld afgedraaid”, zegt ze over de trucage van de clip die in één take werd opgenomen. „Dat neemt niet weg dat ik een minuut onder water moest blijven. Ik heb heel hard geoefend op de versnelde bewegingen met mijn lippen die de indruk moesten wekken dat ik het lied echt aan het zingen was. Ik oefende in bad en mijn arme moeder is meer dan eens bezorgd naar boven gerend, als ze weer eens dacht dat ik mezelf had verdronken. Pas nadat het gefilmd was, zag ik dat er op gezette tijden luchtbellen uit mijn neus kwamen. Uitgerekend bij de woorden ‘And the words they boil like steam’ kwam er een hele rits bubbels. Als we dat van tevoren zo hadden uitgemikt, was het vast niet gelukt.”

In haar zes jaar met Damien Rice leerde ze de kneepjes van het artiestenvak, veelal verborgen onder een wollen muts die haar ogen voor het publiek onzichtbaar maakte. De neiging om zelf in het middelpunt van de belangstelling te staan, kwam pas later. „In die begintijd was ik ontzettend verlegen. Het paste bij mijn rol om me nederig en terughoudend op te stellen. Bij mijn eigen optredens ben ik nog steeds geen groot gangmaker of publieksmenner; dat zou ook helemaal niet bij mijn muziek passen. Als ik uitbundig tekeer ga op het podium, dan is het omdat de muziek zich leent voor een uitgesponnen gitaarpartij of een mooi stukje improvisatie.”

De nummers van Passenger schreef ze in Brooklyn, Dublin en West-Cork (Ierland), plaatsen die ze op de hoes heeft uitgelicht door gaatjes te prikken in de landkaarten van haar verblijfplaatsen. „Als ik onderweg ben, heb ik altijd een gevoel van heimwee, naar andere plekken die me dierbaar zijn. Op reis is er geen dagelijkse sleur en denk je misschien wat dieper na over dingen die werkelijk belangrijk zijn. Voor mij is dat de ideale omstandigheid om songteksten te schrijven. Thuis zou ik me suf piekeren om aan inspiratie te komen; onderweg komen de ideeën vanzelf aanwaaien.”

Optreden en CD

Lisa Hannigan en band spelen op Eurosonic, Groningen: vandaag op Mainstage en vrijdag 13 jan in Schouwburg. Het album Passenger is internationaal sinds eind vorig jaar uit en verschijnt 23 jan bij PIAS.