Het verbieden van qat is makkelijk, maar niet voldoende

Voor de Algemene Maatregel van Bestuur van het kabinet om qat op de lijst van verboden middelen te zetten, kan begrip worden opgebracht. Maar te betreuren is het wel – op zichzelf is het kauwen van de verse blaadjes van de Catha edulis niet bijzonder gevaarlijk. De communis opinio onder internationale drugsautoriteiten en in de wetenschap was dat qatgebruik niet om medische redenen onder strikte overheidscontrole gebracht behoefde te worden.

Van alle bekende drugs heeft qat voor de volksgezondheid de laagste risicoscore. In 2009 onderzocht het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu negentien genotmiddelen. Heroïne en crack bleken samen met alcohol en tabak relatief het meest schadelijk te zijn. Hallucinogene paddenstoelen, lsd en qat scoren relatief laag, terwijl cannabis en xtc in de middencategorie vielen. Alleen vanwege de omvang van het gebruik werden cannabis en xtc als schadelijker beoordeeld voor de gehele bevolking. Een landelijk ontmoedigingsbeleid aangevuld met lokale openbare-ordemaatregelen zou de qatconsumptie binnen de perken kunnen houden.

Het kabinet oordeelt nu dat deze aanpak niet meer toereikend is. Ook hier zijn het de neveneffecten van het gebruik die het middel onacceptabel maken. Qatgebruik binnen de Somalische gemeenschap blijkt bestaande sociale problemen te versterken en belemmert integratie. Somalische mannen vluchten in de lichte qatroes voor hun verantwoordelijkheden. Kennelijk schiet sociale controle buiten de culturele context van Somalië tekort. Qatgebruik in Nederland is een probleemversterker voor jonge Somalische mannen, net zo goed als wiet dat bijvoorbeeld is voor onder meer de Marokkaans-Nederlandse stadsjeugd. Verantwoord gebruik van deze middelen is op zichzelf mogelijk – alleen blijkt de maatschappelijke realiteit anders. En dus verdampen deze keuzes.

Qat wordt nu verboden vanwege de omvang van het gebruik en de sociale problemen die daaruit voortvloeien. Ook spreekt Europa zonder grenzen een woordje mee. Binnen Europa is qatimport alleen naar het Verenigd Koninkrijk en Nederland legaal. Schiphol en de nabijgelegen gemeente Uithoorn ontwikkelden zich zo tot de qatveiling van Europa, waar andere landen vruchteloos tegen protesteerden.

In de Tweede Kamer is nu een meerderheid voor een importverbod. Daar speelt ook wantrouwen tegen Somalië als handelspartner mee. De opbrengst van de qathandel zou worden gestoken in terreur. Een verbod is echter ook de makkelijkste stap. Handel noch consumptie verdwijnen erdoor. De sociale problemen evenmin. Een verbod moet daarom deel uitmaken van een brede aanpak. Het kabinet is er nog lang niet.

(Dit is eerder geplaatst als commentaar in NRC Handelsblad)

Qat kauwen, hoe doe je dat eigenlijk - een instructievideo.

[youtube]http://www.youtube.com/watch?v=b8Qax2ro6Rg[/youtube]

Reageren? Nuanceren en argumenteren verplicht. Volledige naamsvermelding.