Assad vergroot zijn isolement

De Syrische president Assad heeft gisteren geen begrip gewekt met een rede waarin hij een ijzeren vuist en een enkele hervorming beloofde. Het dodenstal stijgt gestadig.

Zijn land wordt in toenemende mate verscheurd door een burgeroorlog maar wie gehoopt had op een verzoenend gebaar van de Syrische president Bashar al-Assad kwam gisteren bij diens eerste grote openbare toespraak sinds juni bedrogen uit. En aan opstappen denkt de autocratische leider al helemaal niet. „Wanneer ik regeer, regeer ik omdat het volk dat wil”, legde hij onder applaus uit de zaal uit, „en wanneer ik dit ambt neerleg is dat omdat het volk het wil. Ik stap niet op.”

Bijna twee uur was Assad, die een zelfverzekerde indruk maakte, aan het woord op de universiteit van Damascus. De protestbeweging tegen zijn bewind, die week in week uit honderdduizenden betogers weet te mobiliseren, deed hij af als een ,,buitenlands complot”. Syriërs die zich hiervoor lenen zijn in zijn ogen slechts verraders. Met „ijzeren vuist” beloofde hij hiertegen op te treden.

Schamper deed hij ook over de Arabische Liga, die een waarnemersmissie naar Syrië heeft gestuurd en zijn land in november schorste als lid. Hij herinnerde aan een uitspraak van de vroegere Egyptische president Gamel Abdel Nasser dat Syrië het kloppende hart van de Arabische wereld was. „Kan een lichaam leven zonder een hart”, vroeg Assad spottend.

Juist gisteren maakten de Verenigde Naties bekend dat het dodental sinds de komst van de waarnemers van de Liga ruim twee weken geleden is opgelopen tot ongeveer 400 mensen. Dat is nog zonder meetelling van de 26 doden door een bomaanslag in Damascus vorige week vrijdag. De missie van de Arabische Liga is erop gericht een einde van de gewelddadigheden te bewerkstelligen.

De geloofwaardigheid van de waarnemersmissie, die toch al veel kritiek kreeg te verduren uit Syrië en het buitenland, werd vanmorgen verder ondermijnd door een Algerijnse waarnemer, die besloot zich terug te trekken. Volgens hem is de missie een farce. De Syrische autoriteiten leggen verzoeken van de waarnemers rustig naast zich neer.

Soms proberen ze de waarnemers zelfs een rad voor ogen te draaien, zei Malek, onder meer door de vrijlating van gevangenen, die in werkelijkheid geen echte gevangenen waren maar mensen die lukraak van de straat waren opgepakt . „Ze werden vier of vijf dagen vastgehouden onder zware omstandigheden en vervolgens vrijgelaten alsof het echte gevangenen waren”, aldus Malek tegenover de televisiezender Al Jazeera. Ook ontkenden sommige collega-waarnemers volgens hem bewust gewelddadigheden van de regering om die niet voor het hoofd te stoten.

Had Assad dan helemaal niets te bieden gisteren? Hij kondigde een referendum aan over een nieuwe constitutie in maart en een nieuwe parlementsverkiezing. Maar van die beloftes raakte niemand onder de indruk.

Leden van de Syrische oppositie legden de speech van Assad zelfs eerder uit als een teken dat de regering nog meer geweld wil gebruiken om de protestbeweging uit te schakelen. Volgens hen demonstreerde zijn rede dat Assad het contact met de werkelijkheid geheel kwijt is. Ze wezen er bovendien op dat het niet alleen gaat om het vertrek van Assad maar ook om de grote macht die leger en inlichtingendiensten hebben. Anderen menen dat het vooral zaak is voor de oppositie zelf haar onderlinge verdeeldheid te overwinnen.